Nhiều người bệnh đái tháo đường thường cảm thấy lo lắng khi chỉ số glucose trong máu vượt ngưỡng an toàn. Đường huyết tăng cao là tình trạng lượng đường dư thừa, có thể âm thầm gây tổn thương đến các cơ quan như tim, thận, mắt và thần kinh. Việc nhận biết sớm và kiểm soát lượng đường đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe và duy trì chất lượng sống.

Tăng đường huyết là gì?

Tăng đường huyết (hyperglycemia) là tình trạng lượng đường (glucose) trong máu cao hơn mức tiêu chuẩn an toàn. Tình trạng này thường xảy ra khi cơ thể thiếu hụt insulin hoặc sử dụng insulin kém hiệu quả.

Theo thông tin tham khảo từ Cẩm nang y khoa toàn cầu (MSD Manual), các ngưỡng đường huyết cần lưu ý bao gồm:

• Lúc đói: Lớn hơn 126 mg/dL (7.0 mmol/L).

• Sau ăn 2 giờ: Lớn hơn 200 mg/dL (11.1 mmol/L).

Nguyên nhân gây ra tình trạng đường huyết tăng cao

Có nhiều yếu tố dẫn đến sự biến động của lượng glucose trong máu. Việc nắm rõ nguyên nhân giúp người bệnh chủ động phòng ngừa.

Các nguyên nhân tác động thường gặp bao gồm:

• Chế độ dinh dưỡng: Tiêu thụ nhiều carbohydrate, thức ăn chứa lượng đường cao.

• Thói quen sinh hoạt: Ít vận động thể chất, làm việc căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ.

• Tình trạng sức khỏe: Đang mắc các bệnh nhiễm trùng, viêm nhiễm hoặc các bệnh lý mãn tính khác làm thay đổi quá trình chuyển hóa cơ thể.

Xem thêm: xây dựng Thực đơn dinh dưỡng tăng độ nhạy insulin 

Triệu chứng nhận biết tăng đường huyết và cơ chế bệnh sinh

Người bệnh đái tháo đường có thể theo dõi cơ thể qua các dấu hiệu cảnh báo từ sớm. Mỗi triệu chứng đều xuất phát từ những phản ứng sinh lý bên trong cơ thể khi lượng glucose dư thừa:

• Khát nước liên tục và đi tiểu nhiều lần: Khi lượng đường trong máu quá cao, thận phải hoạt động liên tục để lọc bỏ phần dư thừa. Quá trình này kéo theo một lượng nước lớn bị đào thải ra ngoài qua đường tiểu. Tình trạng mất nước sẽ kích hoạt trung tâm khát ở não bộ, khiến người bệnh luôn có cảm giác thèm nước.

• Mệt mỏi dai dẳng, sụt trọng lượng cơ thể không rõ lý do: Dù máu có nhiều đường, nhưng do tế bào thiếu hụt hoặc kháng insulin nên không thể hấp thụ glucose để chuyển hóa thành năng lượng. Để duy trì hoạt động, cơ thể buộc phải phân giải lượng chất béo dự trữ và protein từ cơ bắp. Điều này dẫn đến tình trạng sụt trọng lượng nhanh và cảm giác kiệt sức kéo dài.

• Thị lực giảm sút, mắt nhìn mờ hoặc nhòe đi: Sự biến động của lượng đường làm thay đổi áp suất thẩm thấu tại vùng mắt. Chất dịch lỏng bị kéo vào bên trong thủy tinh thể khiến bộ phận này sưng phồng và thay đổi hình dạng. Quá trình này làm giảm khả năng lấy nét của mắt, khiến người bệnh thấy mờ nhòe.

• Vết thương trên da lâu lành, dễ bị nhiễm trùng: Lượng đường cao làm tổn thương thành mạch, gây cản trở quá trình lưu thông máu mang oxy và dưỡng chất đến vùng mô bị thương. Đồng thời, môi trường máu nhiều đường cũng làm suy giảm chức năng của hệ miễn dịch. Đây là điều kiện thuận lợi để vi khuẩn sinh sôi, khiến vết xước nhỏ cũng mất nhiều thời gian để hồi phục.

Đường huyết tăng cao nguy hiểm thế nào đối với sức khỏe?

Lượng glucose dư thừa kéo dài là một vấn đề y khoa cần được quan tâm đúng mức. Tình trạng này không trực tiếp gây nguy hiểm ngay lập tức nhưng sẽ để lại nhiều hệ lụy lâu dài đối với các cơ quan nội tạng.

Những rủi ro sức khỏe liên quan bao gồm:

• Hệ tim mạch: Gây tổn thương mạch máu, làm tăng nguy cơ đối mặt với các bệnh lý về tim mạch và huyết áp.

• Hệ thần kinh: Gây tê bì, ngứa ran ở tay chân do tổn thương rễ thần kinh ngoại biên.

• Thận: Làm suy giảm chức năng lọc máu của thận, ảnh hưởng đến hoạt động bài tiết.

• Thị lực: Gây tổn thương mao mạch võng mạc, ảnh hưởng đến khả năng quan sát.

Lời khuyên từ PGS.TS.BS Huỳnh Kim Phượng, Giám đốc Y khoa Phòng khám Đa khoa SIHG

Quá trình duy trì chỉ số glucose ổn định cần được cá thể hóa theo tình trạng sức khỏe của từng người. Mỗi cơ địa sẽ có nhu cầu chăm sóc y tế riêng biệt. Bạn không nên tự ý thay đổi thói quen ăn uống hoặc áp dụng các phương pháp dân gian chưa được kiểm chứng lâm sàng.

Khi có các dấu hiệu bất thường, người bệnh nên chủ động đi gặp bác sĩ chuyên khoa hoặc đến cơ sở y tế uy tín để được đánh giá cụ thể. Nếu bạn đang sinh sống tại Quận 7 hoặc khu vực lân cận, hãy đến thăm khám tại Phòng khám Đa khoa SIHG. Đội ngũ y bác sĩ giàu kinh nghiệm sẽ đồng hành và hỗ trợ bạn chăm sóc sức khỏe một cách an toàn, khoa học.

Cố vấn chuyên môn cho bài viết

PGS.TS.BS. Huỳnh Kim Phượng là Bác sĩ chuyên khoa Nội tổng quát – Nội Tim mạch với hơn 35 năm kinh nghiệm trong thăm khám, chẩn đoán và điều trị.

Bác sĩ nguyên là Trưởng khoa Trung tâm Chăm sóc Sức khỏe theo yêu cầu – Bệnh viện Chợ Rẫy.

Hiện Bác sĩ đang giảng dạy tại Đại học Y Dược TP.HCM, Đại học Y Phạm Ngọc Thạch và Đại học Y Dược Cần Thơ đồng thời là giám đốc y khoa tại Phòng khám Đa khoa SIHG Quận 7.