Bệnh tiểu đường luôn là mối bận tâm lớn của nhiều gia đình, đặc biệt khi bạn hoặc người thân có nguy cơ mắc tiền đái tháo đường. Việc tìm hiểu làm thế nào để phòng ngừa bệnh tiểu đường từ sớm sẽ giúp bảo vệ sức khỏe lâu dài. Bằng cách điều chỉnh lối sống khoa học và lắng nghe cơ thể, bạn có thể kiểm soát lượng đường huyết ổn định, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống mỗi ngày.

Bệnh tiểu đường là gì và nguyên nhân bệnh tiểu đường?

Bệnh tiểu đường là một bệnh lý chuyển hóa mãn tính, xảy ra khi lượng đường trong máu luôn duy trì ở mức cao. Nguyên nhân bệnh tiểu đường chủ yếu do cơ thể thiếu hụt hormon insulin hoặc đề kháng với loại hormon này. Điều này khiến glucose không thể đi vào tế bào để tạo ra năng lượng.

Việc tiêu thụ quá mức thức ăn giàu đường trong thời gian dài sẽ làm suy giảm chức năng chuyển hóa tự nhiên. Người có tiền sử gia đình bệnh tiểu đường cũng thường mang nguy cơ mắc bệnh cao hơn so với bình thường.

Cơ chế tuyến tụy và hormon insulin hoạt động như thế nào?

Tuyến tụy đóng vai trò sản xuất hormon insulin để điều hòa đường huyết trong cơ thể. Khi bạn dung nạp thực phẩm, tuyến tụy sẽ giải phóng insulin vào máu, đóng vai trò như chiếc chìa khóa mở cửa tế bào để tiếp nhận glucose.

Nếu tế bào đề kháng insulin, tuyến tụy phải nỗ lực làm việc nhiều hơn. Tình trạng này kéo dài sẽ dẫn đến tổn thương tuyến tụy và hình thành bệnh lý. 

Xem thêm: Cơ chế hoạt động của insulin

Những ai thuộc nhóm nguy cơ cao mắc bệnh tiểu đường?

Nhiều người dân tại khu vực đô thị như Quận 7, với nhịp sống bận rộn, thường gặp khó khăn trong việc duy trì vận động. Những đối tượng cần đặc biệt lưu tâm đến sức khỏe chuyển hóa bao gồm:

• Người có chỉ số khối cơ thể (BMI) vượt mức tiêu chuẩn, tích tụ nhiều mỡ vùng bụng.

• Người có người thân trực hệ (cha mẹ, anh chị em) là bệnh nhân tiểu đường.

• Người có thói quen sử dụng nhiều thức ăn nhanh, thức ăn giàu đường.

• Người ít vận động thể chất thường xuyên.

Làm thế nào để phòng ngừa bệnh tiểu đường thông qua lối sống khoa học?

Để phòng ngừa bệnh, việc thiết lập một lối sống khoa học là điều cần thiết. PGS.TS.BS Huỳnh Kim Phượng nhấn mạnh rằng sự kiên trì trong sinh hoạt hàng ngày sẽ mang lại hiệu quả bền vững.

Kiểm soát chế độ dinh dưỡng cá thể hóa

Để xây dựng thực đơn phòng ngừa kháng insulin hiệu quả, bạn nên ưu tiên các loại thực phẩm có chỉ số đường huyết thấp và giàu chất xơ như: rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt và các loại đạm nạc. Cần hạn chế việc sử dụng thức ăn giàu đường và tinh bột tinh chế trong bữa ăn hàng ngày. Theo PGS.TS.BS Huỳnh Kim Phượng, một thực đơn cá thể hóa phù hợp với thể trạng sẽ giúp ổn định đường huyết tốt hơn. Việc chia nhỏ các bữa ăn cũng giúp tuyến tụy không bị quá tải.

Xem thêm: Tháp dinh dưỡng cho bệnh nhân tiểu đường

Quản lý trọng lượng cơ thể hợp lý

Duy trì cân nặng ở mức tiêu chuẩn là chìa khóa để phòng tránh các rối loạn chuyển hóa. Việc quản lý trọng lượng cơ thể, đặc biệt là giải phóng mỡ thừa vùng bụng, giúp cải thiện độ nhạy của hormon insulin. Nên kết hợp ăn uống và tập luyện để đạt được chỉ số cơ thể khỏe mạnh một cách bền vững.

Tăng cường hoạt động thể chất

Tập thể dục giúp tế bào phản ứng nhạy bén hơn với insulin. Bạn có thể chọn các bài tập như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội với thời lượng khoảng 30 phút mỗi ngày. PGS.TS.BS Huỳnh Kim Phượng chia sẻ thêm, việc vận động đều đặn còn hỗ trợ hệ tim mạch hoạt động khỏe mạnh, giảm thiểu các biến chứng liên quan.

Xây dựng thói quen sinh hoạt lành mạnh

Ngủ đủ giấc và kiểm soát căng thẳng cũng là yếu tố quan trọng để thiết lập một lối sống khoa học. Khi căng thẳng kéo dài, cơ thể tiết ra các hormon làm tăng lượng đường trong máu. Ngoài ra, việc từ bỏ thuốc lá là một bước không thể thiếu để bảo vệ mạch máu.

Lời khuyên chuyên gia và giải pháp tầm soát

Tầm soát sớm tiền đái tháo đường giúp phát hiện và ngăn chặn kịp thời những rối loạn chuyển hóa. Việc tự theo dõi và điều chỉnh lối sống khoa học cần được thực hiện song song với những tư vấn y khoa chuyên nghiệp.

Nếu bạn có nhu cầu kiểm tra sức khỏe, hãy sắp xếp thời gian đến gặp bác sĩ tại Phòng khám Đa khoa SIHG để được thăm khám, tư vấn và lên phác đồ theo dõi sức khỏe an toàn, cá thể hóa dành riêng cho bạn.

Cố vấn chuyên môn cho bài viết

PGS.TS.BS. Huỳnh Kim Phượng là Bác sĩ chuyên khoa Nội tổng quát – Nội Tim mạch với hơn 35 năm kinh nghiệm trong thăm khám, chẩn đoán và điều trị.
Bác sĩ nguyên là Trưởng khoa Trung tâm Chăm sóc Sức khỏe theo yêu cầu – Bệnh viện Chợ Rẫy, 

Hiện Bác sĩ đang giảng dạy tại Đại học Y Dược TP.HCM, Đại học Y Phạm Ngọc Thạch và Đại học Y Dược Cần Thơ đồng thời là giám đốc y khoa tại Phòng khám Đa khoa SIHG Quận 7.