Bước vào độ tuổi trung niên, đặc biệt là giai đoạn 50-55 tuổi, cơ thể chúng ta trải qua nhiều thay đổi về mặt chuyển hóa. Đôi khi, những thói quen tưởng chừng vô hại trong nhịp sống hối hả, công việc bận rộn lại âm thầm tạo ra những áp lực lớn lên sức khỏe. Việc thấu hiểu bệnh tiểu đường là gì không chỉ là cách để chúng ta bảo vệ bản thân mà còn là chìa khóa để duy trì một cuộc sống chất lượng, an vui bên gia đình.

Bệnh tiểu đường là gì?

Bệnh tiểu đường (hay đái tháo đường) là một bệnh lý rối loạn chuyển hóa mãn tính. Bệnh xảy ra khi cơ thể không sản xuất đủ hormone insulin hoặc không sử dụng hiệu quả loại hormone này. Hệ quả là lượng đường (glucose) trong máu luôn ở mức cao, gây ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể và nhiều cơ quan khác (Theo Cẩm nang y khoa toàn cầu MSD Manual).

Xem thêm: hormone insulin là gì? Công dụng và các tác dụng phụ cần biết

Phân loại bệnh tiểu đường thường gặp

Dựa trên đặc điểm bệnh sinh, y khoa chia bệnh lý này thành các nhóm chính như sau:

• Tiểu đường tuýp 1 (type 1): Tình trạng này xảy ra khi hệ miễn dịch tấn công các tế bào sản xuất insulin ở tuyến tụy. Lúc này, cơ thể bị thiếu hụt insulin nghiêm trọng, đòi hỏi phải có sự can thiệp y tế từ sớm.

• Tiểu đường tuýp 2 (type 2): Đây là thể bệnh chiếm tỷ lệ cao trong cộng đồng. Bệnh hình thành khi cơ thể bị giảm khả năng sử dụng insulin (kháng insulin) hoặc tuyến tụy suy yếu, không thể sản xuất đủ lượng insulin cần thiết.

• Tiểu đường thai kỳ: Xảy ra ở một số phụ nữ đang mang thai do sự thay đổi hormone làm giảm độ nhạy của insulin, bệnh thường có xu hướng thuyên giảm sau khi sinh.

Các dấu hiệu bệnh tiểu đường thường gặp

Ở giai đoạn tiền đái tháo đường, người bệnh thường ít nhận thấy sự thay đổi rõ rệt. Tuy nhiên, khi đường huyết tăng lên mức bệnh lý, cơ thể sẽ cảnh báo qua các dấu hiệu bệnh tiểu đường điển hình sau:

• Đi tiểu nhiều lần: Lượng đường dư thừa được đào thải qua đường tiểu, kéo theo lượng lớn nước trong cơ thể đi ra ngoài.

• Khát nước liên tục: Việc đi tiểu liên tục khiến cơ thể thiếu hụt nước, kích hoạt cảm giác khát.

• Ăn nhiều nhưng vẫn gầy sút: Dù ăn uống ngon miệng, các tế bào lại bị "đói" năng lượng do insulin hoạt động kém, dẫn đến hiện tượng sụt cân không rõ lý do.

• Thị lực suy giảm: Mắt dễ bị mờ hoặc nhòe đi do lượng đường trong máu cao ảnh hưởng trực tiếp đến mạch máu võng mạc.

• Tê bì tay chân: Các đầu dây thần kinh ngoại biên xa tim dễ bị tổn thương, gây cảm giác tê râm ran.

Xem thêm: Cơ chế hoạt động của insulin trong quá trình chuyển hóa đường vào tế bào

Nguyên nhân gây bệnh tiểu đường là do đâu?

Bên cạnh yếu tố di truyền hay tình trạng thừa cân, thì thói quen sinh hoạt hàng ngày đóng vai trò vô cùng lớn. Nhiều người lầm tưởng đồ ngọt là thủ phạm nguy hiểm hàng đầu, nhưng theo các chuyên gia y tế, 4 thói quen sinh hoạt dưới đây mới thực sự đáng lo ngại:

• Ngồi quá lâu: Làm việc văn phòng hoặc lối sống tĩnh tại làm giảm mức tiêu thụ glucose của cơ bắp, khiến đường huyết dễ tăng cao.

• Chế độ ăn thiếu khoa học: Việc tiêu thụ nhiều thức ăn nhanh, ít chất xơ, nạp năng lượng dư thừa làm giảm độ nhạy của insulin.

• Thiếu ngủ kéo dài: Giấc ngủ kém làm rối loạn hormone chuyển hóa, khiến cơ thể khó kiểm soát lượng đường và gia tăng cảm giác thèm ăn.

• Căng thẳng kéo dài: Căng thẳng làm tăng hormone cortisol, gây đối kháng với insulin và đẩy mức đường huyết lên cao.

Vì sao cần chủ động tầm soát bệnh tiểu đường?

Tầm soát bệnh tiểu đường thông qua xét nghiệm đường huyết (lúc đói hoặc ngẫu nhiên) và chỉ số HbA1c là các phương pháp giúp nhận diện sớm ngưỡng tiền đái tháo đường. Khi phát hiện ở giai đoạn này, bạn có cơ hội lớn để điều chỉnh thói quen sống, giúp đưa đường huyết trở về mức bình thường.

Ở độ tuổi từ 50 trở lên, việc khám sức khỏe định kỳ 6 tháng / lần giúp đánh giá tổng quan chức năng chuyển hóa. Từ các chỉ số y khoa, bác sĩ sẽ có dữ liệu để tư vấn phác đồ chăm sóc cá thể hóa, phù hợp cho từng thể trạng riêng biệt.

Lời khuyên từ PGS.TS.BS Huỳnh Kim Phượng, Giám đốc y khoa Phòng khám Đa khoa SIHG

Để bảo vệ sức khỏe chuyển hóa một cách bền vững, việc thiết lập một lối sống khoa học là điều kiện cực kỳ quan trọng và tiên quyết:

• Lựa chọn thực phẩm có chỉ số đường huyết (Glycemic Index – GI) thấp, như: khoai lang, rau xanh, ngũ cốc nguyên cám… nhằm tránh tình trạng đường huyết tăng vọt sau ăn.

• Tích cực vận động thể chất tối thiểu 30 phút mỗi ngày (như đi bộ, đạp xe, bơi lội) để tăng cường độ nhạy insulin.

• Kiểm soát tốt trọng lượng cơ thể, duy trì tinh thần thoải mái và ưu tiên giấc ngủ sâu từ 7-8 tiếng mỗi đêm.

Nếu bạn nhận thấy cơ thể có những dấu hiệu thay đổi bất thường hoặc đã lâu chưa kiểm tra sức khỏe tổng quát, hãy sắp xếp thời gian đến gặp bác sĩ tại các cơ sở y tế uy tín. Đối với các khách hàng tại khu vực Quận 7 hoặc vùng lân cận, Phòng khám Đa khoa SIHG luôn sẵn sàng đồng hành, mang đến dịch vụ tầm soát chất lượng cao, giúp bạn an tâm tận hưởng cuộc sống trọn vẹn.

Mọi chi tiết xin liên hệ:

• Địa chỉ: Số 16, Đường Tôn Dật Tiên, Phường Tân Hưng, TP.HCM (Địa chỉ cũ: 16 Tôn Dật Tiên, Phường Tân Phong, Quận 7 – Kế bên AEON City Mart)

• Giờ làm việc: Thứ 2 – Thứ 7, 07:30 – 17:00

• Hotline: 0902 681 711 – 0906 801 711

• Website: https://sihg.vn

• Email: enquiry@sihg.vn

Cố vấn chuyên môn cho bài viết

PGS.TS.BS. Huỳnh Kim Phượng là Bác sĩ chuyên khoa Nội tổng quát – Nội Tim mạch với hơn 35 năm kinh nghiệm trong thăm khám, chẩn đoán và điều trị.
Bác sĩ nguyên là Trưởng khoa Trung tâm Chăm sóc Sức khỏe theo yêu cầu – Bệnh viện Chợ Rẫy, 

Hiện Bác sĩ đang giảng dạy tại Đại học Y Dược TP.HCM, Đại học Y Phạm Ngọc Thạch và Đại học Y Dược Cần Thơ đồng thời là giám đốc y khoa tại Phòng khám Đa khoa SIHG Quận 7.