Làm cha mẹ, việc nhìn thấy con trẻ đối mặt với các vấn đề sức khỏe mãn tính luôn là một nỗi trăn trở lớn. Hiện nay, tỷ lệ đái tháo đường ở trẻ em đang có xu hướng gia tăng, khiến nhiều phụ huynh không khỏi lo âu. Nguyên nhân trẻ bị đái tháo đường chủ yếu đến từ yếu tố di truyền, sự rối loạn của hệ miễn dịch và lối sống thiếu khoa học. Việc trang bị kiến thức đúng đắn sẽ giúp gia đình có hướng chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho con một cách chủ động.

Bệnh đái tháo đường ở trẻ em là gì?

Bệnh tiểu đường ở trẻ em (hay đái tháo đường nhi khoa) là một tình trạng rối loạn chuyển hóa đường mãn tính. Tình trạng này xảy ra khi cơ thể trẻ không thể sản xuất đủ lượng insulin cần thiết hoặc sử dụng insulin không hiệu quả, dẫn đến lượng đường trong máu tăng cao.

• Đái tháo đường tuýp 1: Tuyến tụy ngừng sản xuất insulin, thường phát hiện nhiều ở trẻ nhỏ và thanh thiếu niên.

• Đái tháo đường tuýp 2: Cơ thể đề kháng insulin, thường liên quan đến tình trạng thừa cân và chế độ dinh dưỡng.

Nguyên nhân trẻ bị đái tháo đường là do đâu?

Bệnh tiểu đường ở trẻ em khởi phát do nhiều yếu tố khác nhau, tùy thuộc vào từng phân loại bệnh lý cụ thể.

Nguyên nhân gây đái tháo đường tuýp 1 ở trẻ em

Đái tháo đường tuýp 1 được hiểu là một tình trạng tự miễn dịch. Lúc này, hệ thống miễn dịch của trẻ hiểu lầm và tự tấn công, phá hủy các tế bào sản xuất insulin nằm trong tuyến tụy.

• Yếu tố di truyền: Trẻ có người thân trong gia đình (cha mẹ, anh chị em) mắc bệnh tiểu đường sẽ có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn.

• Yếu tố môi trường: Một số loại virus hoăc vi khuẩn ngoài môi trường có thể đóng vai trò như tác nhân kích hoạt phản ứng tự miễn dịch ở những trẻ có sẵn gen nhạy cảm.

Nguyên nhân gây đái tháo đường tuýp 2 ở trẻ em

Khác với tuýp 1, nguyên nhân trẻ bị đái tháo đường tuýp 2 thường liên quan mật thiết đến thói quen sinh hoạt và sự phát triển thể chất hàng ngày.

• Thừa cân, béo phì: Trẻ có thể trọng vượt mức tiêu chuẩn dễ dẫn đến hiện tượng kháng insulin. 

• Chế độ ăn uống: Tiêu thụ nhiều thức ăn nhanh, đồ ngọt và ít sử dụng thực phẩm có chỉ số đường huyết thấp làm tăng áp lực chuyển hóa lên cơ thể.

• Ít vận động: Trẻ dành nhiều thời gian cho các thiết bị điện tử, thiếu hụt các hoạt động thể chất và vui chơi ngoài trời.

PGS.TS.BS Huỳnh Kim Phượng chia sẻ, việc đánh giá và tìm ra nguyên nhân bệnh tiểu đường ở trẻ em cần được cá thể hóa. Mỗi trẻ sẽ có một bối cảnh gia đình, thói quen sinh hoạt và đặc điểm di truyền riêng biệt. Nam nữ thuộc nhóm nguy cơ cao mắc bệnh tiểu đường, hoặc gia đình có tiền sử mắc bệnh, cần đặc biệt theo dõi sát sao sự thay đổi thể trạng của con em mình.

Dấu hiệu nhận biết trẻ bị đái tháo đường cha mẹ cần lưu tâm?

Việc nhận diện sớm các tín hiệu cảnh báo có ý nghĩa quan trọng để cha mẹ kịp thời đưa trẻ đi thăm khám.

• Khát nước liên tục và đi tiểu nhiều: Lượng đường trong máu cao sẽ rút chất lỏng từ các mô, khiến trẻ luôn có cảm giác khát và cần đi vệ sinh thường xuyên hơn mức bình thường.

• Thay đổi vóc dáng đột ngột: Trẻ sụt giảm thể trạng nhanh chóng, mệt mỏi rã rời dù vẫn ăn uống bình thường hoặc thậm chí ăn nhiều hơn.

• Vết thương chậm lành: Hệ miễn dịch và tuần hoàn bị ảnh hưởng khiến các vết trầy xước trên da mất nhiều thời gian hơn để phục hồi.

Làm thế nào để phòng ngừa bệnh tiểu đường ở trẻ em hiệu quả?

Dù chúng ta khó can thiệp vào yếu tố di truyền của tuýp 1, nhưng đái tháo đường tuýp 2 lại có thể chủ động phòng ngừa thông qua việc thiết lập môi trường sống khoa học.

• Dinh dưỡng khoa học: Xây dựng thực đơn ưu tiên rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt và các thực phẩm có chỉ số đường huyết thấp. Hạn chế tối đa đồ ăn đóng hộp và thức uống có đường.

• Khuyến khích vận động: Tạo điều kiện cho trẻ tham gia các môn thể thao, vận động ít nhất 60 phút mỗi ngày để tăng cường sức khỏe tổng thể và kiểm soát thể trọng.

• Kiểm tra sức khỏe định kỳ: Thực hiện các xét nghiệm đường huyết định kỳ để tầm soát sớm, đặc biệt quan trọng đối với người có tiền sử gia đình bệnh tiểu đường.

Việc chăm sóc bệnh nhân tiểu đường nhỏ tuổi cần sự đồng hành rất lớn, bền bỉ từ gia đình. Nếu nhận thấy con có các dấu hiệu bất thường về sức khỏe hay thay đổi thói quen ăn uống đột ngột, cha mẹ không nên tự ý suy đoán hoặc áp dụng các mẹo dân gian. Thay vào đó, hãy nhanh chóng đưa trẻ đến gặp bác sĩ để được chẩn đoán và tư vấn phác đồ theo dõi khoa học.

Để an tâm hơn về sức khỏe của con cũng như tầm soát nguy cơ cho cả gia đình, quý phụ huynh có thể đưa trẻ đến thăm khám tại Phòng khám Đa khoa SIHG. Đội ngũ y bác sĩ giàu kinh nghiệm sẽ hỗ trợ kiểm tra chi tiết, tư vấn cá thể hóa và đồng hành cùng gia đình trên hành trình bảo vệ nụ cười của trẻ.

Mọi chi tiết xin liên hệ

Phòng khám Đa khoa SIHG:

• Địa chỉ: Số 16, Đường Tôn Dật Tiên, Phường Tân Hưng, TP.HCM (Địa chỉ cũ: 16 Tôn Dật Tiên, Phường Tân Phong, Quận 7 – Kế bên AEON City Mart)

• Giờ làm việc: Thứ 2 – Thứ 7, 07:30 – 17:00

• Hotline: 0902 681 711 – 0906 801 711

• Website: https://sihg.vn

• Email: enquiry@sihg.vn

Cố vấn chuyên môn cho bài viết

PGS.TS.BS. Huỳnh Kim Phượng là Bác sĩ chuyên khoa Nội tổng quát – Nội Tim mạch với hơn 35 năm kinh nghiệm trong thăm khám, chẩn đoán và điều trị.
Bác sĩ nguyên là Trưởng khoa Trung tâm Chăm sóc Sức khỏe theo yêu cầu – Bệnh viện Chợ Rẫy, 

Hiện Bác sĩ đang giảng dạy tại Đại học Y Dược TP.HCM, Đại học Y Phạm Ngọc Thạch và Đại học Y Dược Cần Thơ đồng thời là giám đốc y khoa tại Phòng khám Đa khoa SIHG Quận 7.