Để hạ triglyceride nhanh và an toàn, người bệnh cần giảm đường, tinh bột tinh chế, rượu bia và chất béo bão hòa, đồng thời tăng chất xơ, cá béo và vận động đều đặn. Chỉ số này thường cải thiện rõ khi lối sống thay đổi đều đặn và được bác sĩ theo dõi bằng xét nghiệm định kỳ. Trường hợp chỉ số quá cao hoặc có bệnh nền, bạn cần được thăm khám để xây dựng hướng xử trí phù hợp với từng cá thể.

Bạn vừa nhận kết quả xét nghiệm có triglyceride bị bôi đỏ?

Nhiều người cầm tờ kết quả khám sức khỏe định kỳ, thấy chỉ số triglyceride vượt ngưỡng và bắt đầu lo lắng về tim mạch, đột quỵ. Cảm giác hoang mang ấy rất dễ hiểu.

Tin tốt là triglyceride là chỉ số phản ứng khá nhanh với chế độ ăn và sinh hoạt. Khi hiểu đúng và làm đúng, phần lớn người bệnh có thể cải thiện chỉ số này mà không cần vội vàng tự tìm đến thuốc. Bài viết dưới đây giúp bạn nắm rõ từng bước, từ việc hiểu chỉ số đến thực đơn và lộ trình theo dõi.

Triglyceride là gì và khác cholesterol ở điểm nào?

Triglyceride (mỡ trung tính) là dạng chất béo phổ biến trong máu. Cơ thể dùng nó làm nguồn năng lượng dự trữ. Phần năng lượng dư từ đường, tinh bột và rượu bia sẽ được chuyển thành triglyceride và tích trữ trong mô mỡ.

Cholesterol thì khác. Đây là chất béo dùng để xây dựng màng tế bào và tạo một số hormone. Cả hai đều lưu thông trong máu và nằm trong nhóm chỉ số mỡ máu, nên thường được xét nghiệm cùng lúc.

Chỉ số triglyceride bao nhiêu là cao?

Theo các mức tham chiếu thường được dùng trong thực hành lâm sàng, chỉ số triglyceride được chia như sau:

Mỗi phòng xét nghiệm có thể ghi khoảng tham chiếu hơi khác nhau. Bạn nên đọc kết quả cùng bác sĩ để đánh giá trong bối cảnh sức khỏe tổng thể.

Triglyceride cao có nguy hiểm không?

Triglyceride cao kéo dài làm tăng nguy cơ rối loạn lipid máu, xơ vữa động mạch và các bệnh lý tim mạch. Khi chỉ số ở mức rất cao, tụy có thể bị ảnh hưởng và dẫn đến viêm tụy cấp.

Triglyceride cao cũng thường đi cùng thừa cân, đái tháo đường và hội chứng chuyển hóa. Tuy vậy, đây là tình trạng có thể kiểm soát được nếu phát hiện sớm và theo dõi đều. Bạn không cần quá lo sợ, nhưng cũng không nên chủ quan bỏ qua.

Nguyên nhân khiến triglyceride tăng

• Ăn nhiều đường, bánh kẹo, nước ngọt, tinh bột tinh chế (cơm trắng, bún, bánh mì với lượng lớn).

• Dùng nhiều chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa (mỡ động vật, đồ chiên rán, thức ăn nhanh).

• Uống rượu bia thường xuyên.

• Ít vận động, thừa cân, béo bụng.

• Hút thuốc lá.

• Có bệnh lý đi kèm như đái tháo đường, suy giáp, bệnh thận, hoặc yếu tố di truyền trong gia đình.

Cách hạ triglyceride nhanh và an toàn bằng dinh dưỡng

Thực phẩm nên tăng cường

• Cá béo (cá thu, cá hồi, cá trích, cá mòi): giàu axit béo Omega-3. Nên ăn theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng, ưu tiên hấp, luộc, nướng thay cho chiên.

• Rau xanh và trái cây ít ngọt: bổ sung chất xơ, giúp làm chậm hấp thu đường.

• Ngũ cốc nguyên hạt (gạo lứt, yến mạch, khoai lang): chứa chất xơ hòa tan, chỉ số đường huyết thấp hơn tinh bột tinh chế.

• Đậu hạt và các loại hạt (đậu nành, đậu xanh, hạt óc chó với lượng vừa phải).

• Dầu thực vật không bão hòa như dầu ô liu, dầu mè, dùng với lượng vừa phải.

Thực phẩm nên hạn chế

• Đường và đồ uống có đường: trà sữa, nước ngọt, nước ép đóng hộp.

• Tinh bột tinh chế: bánh ngọt, bánh mì trắng, bún phở ăn nhiều trong một bữa.

• Mỡ động vật, da gia cầm, nội tạng, đồ chiên rán, thức ăn nhanh.

• Rượu bia. Đây là yếu tố làm triglyceride tăng nhanh ở nhiều người.

Mẹo nhỏ: ăn chậm, ăn đủ rau trước, giảm lượng cơm trắng và tránh ăn khuya.

Thói quen sinh hoạt giúp hạ triglyceride

• Vận động đều đặn: các hoạt động aerobic như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội với tổng thời gian khoảng 150 phút mỗi tuần là mức khuyến nghị chung cho người trưởng thành. Người có bệnh tim mạch hoặc bệnh nền nên hỏi bác sĩ trước khi tăng cường độ.

• Kiểm soát cân nặng: giảm cân ở người thừa cân giúp cải thiện chỉ số mỡ máu rõ rệt.

• Ngưng thuốc lá, hạn chế rượu bia ở mức thấp.

• Ngủ đủ giấc và giảm căng thẳng, vì thiếu ngủ kéo dài có thể làm rối loạn chuyển hóa.

• Hạn chế ngồi lâu: dân văn phòng nên đứng dậy đi lại sau mỗi khoảng một giờ làm việc.

Lộ trình kiểm soát triglyceride theo từng giai đoạn

Thời gian cải thiện khác nhau ở mỗi người, tùy mức tăng ban đầu, cân nặng, bệnh nền và mức độ tuân thủ. Bạn có thể hình dung lộ trình như sau:

1. Giai đoạn đầu: điều chỉnh ngay bữa ăn, bỏ đồ uống có đường và rượu bia, bắt đầu đi bộ mỗi ngày.

2. Giai đoạn duy trì: giữ thực đơn ít đường, ít mỡ bão hòa, tăng dần thời gian vận động, theo dõi cân nặng và vòng bụng.

3. Giai đoạn đánh giá: xét nghiệm lại mỡ máu theo lịch hẹn của bác sĩ để xem mức độ cải thiện và quyết định bước tiếp theo.

Không nên tự đặt mục tiêu giảm cực nhanh hay áp dụng chế độ ăn quá khắt khe. Cách làm này dễ gây mệt mỏi, thiếu hụt dinh dưỡng và khó duy trì lâu dài.

Khi nào cần đi khám thay vì chỉ điều chỉnh lối sống?

Bạn nên đến cơ sở y tế sớm nếu:

• Chỉ số triglyceride ở mức cao hoặc rất cao.

• Đã thay đổi lối sống nhưng xét nghiệm lại chưa cải thiện.

• Bạn có đái tháo đường, huyết áp cao, bệnh thận, bệnh tim mạch hoặc tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch.

• Xuất hiện đau bụng dữ dội, đau tức ngực, khó thở hoặc choáng váng.

Việc có cần dùng thuốc hay không là quyết định của bác sĩ sau khi đánh giá toàn diện. Bạn không nên tự ý mua hoặc ngưng bất kỳ loại thuốc nào.

Chia sẻ từ PGS.TS.BS Huỳnh Kim Phượng

Mỗi người có một nền tảng sức khỏe khác nhau. Cùng một chỉ số triglyceride, người trẻ khỏe mạnh và người lớn tuổi mắc đái tháo đường, huyết áp cao sẽ có mức nguy cơ tim mạch và hướng theo dõi không giống nhau.

Vì vậy, thay vì áp dụng một công thức chung, người bệnh cần được bác sĩ đánh giá cùng các chỉ số mỡ máu khác, đường huyết, huyết áp, cân nặng và tiền sử bệnh. Từ đó, lộ trình ăn uống, vận động và theo dõi mới phù hợp, an toàn và có thể duy trì lâu dài. Đây cũng là cách giúp phòng ngừa các bệnh lý mãn tính liên quan đến tim mạch và chuyển hóa. 

PGS.TS.BS. Huỳnh Kim Phượng là Bác sĩ chuyên khoa Nội tổng quát – Nội Tim mạch với hơn 35 năm kinh nghiệm trong thăm khám, chẩn đoán và điều trị. Bác sĩ nguyên là Trưởng khoa Trung tâm Chăm sóc Sức khỏe theo yêu cầu – Bệnh viện Chợ Rẫy. Hiện Bác sĩ đang là giảng viên thỉnh giảng tại Đại học Y Dược TP.HCM đồng thời là giám đốc y khoa tại Phòng khám Đa khoa SIHG Quận 7.

Theo dõi mỡ máu cùng Phòng khám Đa khoa SIHG

Nếu kết quả xét nghiệm của bạn có triglyceride vượt ngưỡng, bạn nên đến thăm khám tại khoa Nội tim mạch của Phòng khám Đa khoa SIHG để được bác sĩ đánh giá toàn diện và theo dõi định kỳ.

Việc đi khám sớm giúp bạn hiểu rõ tình trạng của mình, yên tâm hơn và có kế hoạch kiểm soát an toàn.