Khi nhắc đến tầm soát ung thư vú, điều đầu tiên khiến nhiều phụ nữ e ngại không hẳn là chi phí hay quy trình thực hiện, mà chính là những thắc mắc chưa có lời giải đáp chuẩn xác: Liệu có đau không? Có nên thực hiện khi đang cho con bú? Phát hiện bệnh rồi thì sao?

Đây là những câu hỏi phổ biến mà nhiều bạn gửi về SIHG mỗi ngày. Và trong khuôn khổ bài viết này, chúng ta sẽ cùng làm rõ các câu hỏi thường gặp, dưới góc nhìn y khoa, dễ hiểu – và đặc biệt phù hợp với bạn, nếu bạn là phụ nữ từ 27–45 tuổi, đang quan tâm đến việc kiểm tra sức khỏe tuyến vú định kỳ.

“Tầm soát không phải là nỗi sợ – tầm soát là cơ hội để bảo vệ chính mình trước khi quá muộn.”
– BS Nguyễn Ánh Loan, Chuyên khoa Sản Phụ Khoa, Phòng khám Đa khoa SIHG

Ai nên thực hiện tầm soát ung thư vú?

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO - World Health Organization) và nhiều hiệp hội y khoa lớn đều thống nhất rằng: Phụ nữ từ 40 tuổi trở lên nên tầm soát ung thư vú định kỳ mỗi năm. Tuy nhiên, độ tuổi có thể linh hoạt tùy thuộc vào yếu tố nguy cơ.

Các nhóm đối tượng được khuyến khích tầm soát sớm hơn gồm:

• Có mẹ, chị em ruột từng bị ung thư vú hoặc ung thư buồng trứng

• Tiền sử có khối u lành tính vú như u xơ tuyến vú, nang vú

• Bắt đầu có kinh sớm (<12 tuổi) hoặc mãn kinh muộn (>55 tuổi)

• Sử dụng hormone thay thế kéo dài

• Phụ nữ sinh con đầu lòng sau 30 tuổi hoặc chưa từng sinh con

Lưu ý: Với những bạn dưới 30 tuổi, việc tầm soát ung thư vú thường được khuyến cáo theo chỉ định của bác sĩ, thay vì thực hiện định kỳ. Siêu âm tuyến vú là phương án phổ biến thay vì chụp nhũ ảnh – phù hợp với cơ địa mô vú dày ở người trẻ.

Tầm soát ung thư vú có đau không?

Đây có lẽ là câu hỏi phổ biến nhất và cũng là lý do khiến nhiều phụ nữ trì hoãn lịch kiểm tra.

Thực tế ra sao?

• Trong quá trình chụp nhũ ảnh (mammography), ngực sẽ được ép để trải đều mô vú, giúp thu được hình ảnh rõ nét.

• Cảm giác ép này có thể hơi căng tức, đặc biệt nếu bạn đang trong giai đoạn tiền kinh nguyệt (ngực nhạy cảm hơn).

“Tại SIHG, chúng tôi sử dụng hệ thống máy chụp nhũ ảnh 3D Fujifilm - Nhật Bản với khả năng điều chỉnh áp lực linh hoạt theo từng thể trạng mô vú. Nhờ đó, cảm giác đau được giảm thiểu rõ rệt.”
– BS Nguyễn Ánh Loan, Chuyên khoa Sản Phụ Khoa, Phòng khám Đa khoa SIHG

Mẹo giúp giảm khó chịu khi chụp nhũ ảnh:

• Đặt lịch sau kỳ kinh nguyệt: Khi ngực ít căng hơn

• Không sử dụng lăn khử mùi hoặc kem dưỡng vùng ngực trước khi chụp – để tránh gây nhiễu hình ảnh

• Chia sẻ trước với bác sĩ nếu bạn có mô vú dày, từng bị đau hoặc đang mang thai

Tầm soát ung thư vú có an toàn không?

Đây là băn khoăn hợp lý, đặc biệt là khi bạn đang mang thai hoặc cho con bú. Vậy tác động của tầm soát là gì, có ảnh hưởng lâu dài không?

Về mức độ an toàn của chụp nhũ ảnh:

• Theo Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (ACS - American Cancer Society), liều tia X sử dụng trong chụp nhũ ảnh là rất thấp và nằm trong mức an toàn tuyệt đối. Trung bình, lượng bức xạ chỉ khoảng 0.4 mSv – bằng với liều bạn tiếp xúc tự nhiên trong vài tuần từ môi trường xung quanh.

• Với những bạn đang cho con bú, có thể thực hiện siêu âm vú thay cho nhũ ảnh – vừa không gây ảnh hưởng tuyến sữa, vừa hỗ trợ phát hiện bất thường ở mô vú.

Tầm soát có cần thiết khi đang mang thai?

Thực tế, khi mang thai, mô tuyến vú thay đổi rất nhiều do nội tiết tố, khiến cho việc đánh giá bằng chụp nhũ ảnh thường không còn hiệu quả.

Khuyến nghị dành cho thai phụ:

• Không nên chụp nhũ ảnh trừ khi có chỉ định bắt buộc từ bác sĩ chuyên khoa

• Siêu âm tuyến vú là phương pháp thay thế an toàn hơn, không dùng tia X và không ảnh hưởng đến thai nhi

• Nếu có biểu hiện như cục cứng vùng vú, tiết dịch bất thường, da vú sần vỏ cam… thì cần đi khám ngay

Dưới 30 tuổi có nên tầm soát ung thư vú không?

Bạn có thể từng nghe rằng “tầm soát ung thư vú là việc của phụ nữ trung niên trở lên”. Tuy nhiên, thực tế y khoa hiện nay đã có nhiều điều chỉnh trong khuyến nghị – đặc biệt dành cho những phụ nữ trẻ có yếu tố nguy cơ cao.

Bạn dưới 30 tuổi có nên đi tầm soát không?

Câu trả lời là có thể cần thiết, nếu bạn nằm trong một trong các trường hợp:

• Có người thân trực hệ mắc ung thư vú hoặc buồng trứng trước tuổi 50

• Phát hiện có gene đột biến BRCA1/BRCA2 qua xét nghiệm

• Có tiền sử chiếu xạ vùng ngực lúc nhỏ (ví dụ điều trị lymphoma)

• Sờ thấy khối cứng bất thường ở vú

“Trong các trường hợp trên, bác sĩ sẽ chỉ định siêu âm vú – một hình thức tầm soát an toàn, không sử dụng tia X, và phù hợp với cấu trúc mô vú đặc của người trẻ.”
– BS Nguyễn Ánh Loan, Chuyên khoa Sản Phụ Khoa, Phòng khám Đa khoa SIHG

Nếu bạn không thuộc nhóm nguy cơ nhưng vẫn muốn kiểm tra định kỳ, hãy trao đổi với bác sĩ để được tư vấn đúng thời điểm và phương pháp phù hợp.

Tần suất tầm soát ung thư vú bao nhiêu lần là đủ?

Tần suất tầm soát phụ thuộc vào độ tuổi và yếu tố nguy cơ. Việc thực hiện quá ít có thể bỏ sót bất thường, trong khi quá thường xuyên cũng không cần thiết nếu bạn không có yếu tố nguy cơ.

Theo khuyến cáo chính thức từ U.S. Preventive Services Task Force (USPSTF - Hoa Kỳ), phụ nữ từ 40 đến 74 tuổi nên chụp nhũ ảnh (mammography) định kỳ mỗi 2 năm một lần.

Với phụ nữ từ 75 tuổi trở lên, USPSTF kết luận rằng hiện nay chưa đủ bằng chứng để xác định rõ lợi ích và rủi ro của việc tiếp tục chụp nhũ ảnh định kỳ trong nhóm tuổi này.

Theo USPSTF, hiện tại chưa có đủ bằng chứng để khuyến nghị sàng lọc bổ sung bằng cộng hưởng từ (MRI) ở những phụ nữ có mô ngực dày khi kết quả nhũ ảnh không phát hiện bất thường.

Ngoài ra, mỗi năm nên kết hợp khám vú lâm sàng (do bác sĩ thực hiện) và tự khám vú hàng tháng tại nhà, ngay sau kỳ kinh nguyệt.

Xem thêm: khuyến cáo chính thức từ USPSTF về ung thư vú

Chi phí tầm soát ung thư vú có đắt không?

Chi phí tầm soát ung thư vú phụ thuộc vào cơ sở y tế và hệ thống trang thiết bị được sử dụng trong quá trình thăm khám. Một số cơ sở áp dụng công nghệ hình ảnh hiện đại như nhũ ảnh 3D, siêu âm vú hoặc xét nghiệm chỉ điểm khối u – khiến mức chi phí có sự dao động nhất định.

Tại một số phòng khám, chi phí tham khảo cho từng hạng mục có thể như sau:

• Siêu âm tuyến vú: khoảng 400.000 – 600.000 VNĐ

• Chụp nhũ ảnh 2D hoặc 3D: từ 1.000.000 – 2.500.000 VNĐ, tùy công nghệ sử dụng

Ngoài ra, tại Phòng khám đa khoa SIHG có các gói tầm soát ung thư vú, phù hợp với nhiều đối tượng tích hợp nhiều dịch vụ như:

• Gói tầm soát cho phụ nữ dưới 40 tuổi (bao gồm khám, siêu âm, xét nghiệm máu: CEA, CA 15.3 ): chi phí 1.160.000 VNĐ

• Gói cho phụ nữ từ 4 bchụp nhũ ảnh 3D)

Mức giá trên mang tính tham khảo và có thể thay đổi theo thời điểm hoặc chính sách cụ thể của từng cơ sở. Để đảm bảo thông tin phù hợp với nhu cầu cá nhân, bạn nên liên hệ trực tiếp với nơi dự định thăm khám trước khi đặt lịch.

Nếu phát hiện ung thư vú, điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?

Đây là điều khiến nhiều người lo lắng – và cũng chính là lý do khiến họ trì hoãn việc kiểm tra. Nhưng thực tế, phát hiện sớm không đồng nghĩa với tin xấu – mà ngược lại, là cơ hội vàng để can thiệp kịp thời.

Quy trình sau khi phát hiện bất thường tại SIHG sẽ như sau:

1. Chẩn đoán chuyên sâu: Nếu nhũ ảnh phát hiện bất thường (ví dụ tổn thương dạng khối, vi vôi hóa…), bác sĩ sẽ chỉ định siêu âm hoặc các xét nghiệm hình ảnh bổ sung như MRI tuyến vú.

2. Tham vấn đa chuyên khoa: Trong trường hợp nghi ngờ ác tính, bạn sẽ được đội ngũ bác sĩ hội chẩn và tư vấn hướng điều trị phù hợp. 

3. Hỗ trợ tâm lý – tư vấn đầy đủ: Bạn không đơn độc – các bác sĩ sẽ đồng hành và giải thích mọi phương án điều trị, theo từng giai đoạn bệnh.

Cố vấn chuyên môn cho bài viết

BS. Nguyễn Ánh Loan là chuyên gia Sản Phụ khoa với hơn 35 năm kinh nghiệm, từng đảm nhiệm vai trò Trưởng khoa Chăm sóc sức khỏe sinh sản tại Trung tâm Y tế Quận 5. Hiện Bác sĩ đang công tác tại Phòng khám Đa khoa SIHG