Chế độ ăn cho người hở van tim cần ưu tiên các nhóm thực phẩm giàu chất xơ, vitamin như rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt và đặc biệt phải cắt giảm tối đa lượng muối (natri) tiêu thụ hàng ngày. Việc thiết lập một thực đơn dinh dưỡng khoa học không chỉ giúp giảm gánh nặng co bóp cho cơ tim mà còn góp phần ngăn ngừa các vấn đề sức khỏe mạch máu. Những thay đổi nhỏ nhưng nhất quán trong bữa ăn chính là chìa khóa để người bệnh tự chăm sóc, duy trì thể trạng tích cực và bảo vệ trái tim ngay tại nhà.

Bệnh hở van tim là gì và tại sao chế độ dinh dưỡng lại quan trọng?

Hở van tim là tình trạng các lá van trong tim không đóng kín hoàn toàn, khiến một phần máu bị trào ngược lại buồng tim trước đó. Việc áp dụng đúng chế độ dinh dưỡng sẽ giúp kiểm soát huyết áp, giảm áp lực co bóp lên cơ tim và ngăn chặn các nguy cơ sức khỏe mãn tính.

Khi van tim không hoạt động hiệu quả, trái tim phải làm việc chăm chỉ hơn để bơm đủ máu đi nuôi cơ thể. Tình trạng này kéo dài sẽ khiến cơ tim suy yếu dần. Chế độ ăn uống lúc này đóng vai trò như một lớp màng bảo vệ tự nhiên, hỗ trợ tim hoạt động nhẹ nhàng hơn thông qua các cơ chế:

• Giảm lượng natri nạp vào giúp cơ thể không bị giữ nước, từ đó tránh gây quá tải thể tích cho hệ tuần hoàn.

• Cung cấp đầy đủ các khoáng chất và vitamin thiết yếu để duy trì nhịp tim luôn ở mức ổn định.

• Hỗ trợ kiểm soát cân nặng hiệu quả, giúp giảm thiểu tối đa áp lực cơ học lên trái tim và các mạch máu.

Chế độ ăn cho người hở van tim có những nguyên tắc cơ bản nào?

Một thực đơn thân thiện với trái tim không đòi hỏi sự kiêng khem quá khắt khe nhưng cần sự chọn lọc kỹ lưỡng. Người bệnh cần tập trung vào việc cân bằng dưỡng chất và loại bỏ những tác nhân gây hại cho dòng chảy của máu.

Người mắc bệnh hở van tim nên ăn gì để hỗ trợ sức khỏe?

Việc bổ sung đúng các nhóm thực phẩm tốt cho người hở van tim sẽ cung cấp năng lượng tích cực cho cơ thể. Dưới đây là những ưu tiên hàng đầu trong thực đơn hàng ngày:

• Rau xanh và trái cây tươi: Đây là nguồn cung cấp dồi dào chất chống oxy hóa, vitamin và chất xơ. Người bệnh nên thường xuyên ăn súp lơ xanh, rau bina, các loại quả mọng và cam quýt để bảo vệ thành mạch máu.

• Ngũ cốc nguyên hạt: Các loại thực phẩm như gạo lứt, yến mạch, lúa mì nguyên cám chứa hàm lượng chất xơ hòa tan cao. Chúng giúp ổn định lượng đường trong máu và hỗ trợ kiểm soát mỡ máu hiệu quả.

• Nguồn đạm chất lượng cao: Nên ưu tiên các loại cá béo như cá hồi, cá trích vì chúng rất giàu Omega-3, tốt cho nhịp tim. Ngoài ra, thịt gia cầm bỏ da và các loại đậu cũng là lựa chọn tuyệt vời để thay thế cho thịt đỏ.

• Chất béo lành mạnh: Cơ thể vẫn cần chất béo để duy trì năng lượng, nhưng hãy chọn dầu ô liu, quả bơ, hoặc các loại hạt như hạnh nhân, óc chó thay vì mỡ động vật.

Người bị hở van tim kiêng ăn gì để tránh làm hệ tuần hoàn quá tải?

Bên cạnh việc bổ sung dưỡng chất, người bệnh cần đặc biệt lưu ý cắt giảm một số thực phẩm có thể làm tăng huyết áp và gây áp lực lên van tim:

• Ăn nhạt, hạn chế muối (Natri): Muối là nguyên nhân hàng đầu gây giữ nước, làm tăng thể tích máu và buộc tim phải bơm mạnh hơn. Người bệnh cần tập thói quen ăn nhạt, tránh các thực phẩm đóng hộp, dưa cà muối chua. Có thể thay thế muối bằng các loại gia vị thảo mộc tự nhiên để món ăn vẫn đậm đà.

• Hạn chế chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa: Cần tránh xa thịt mỡ, nội tạng động vật, thức ăn nhanh và đồ chiên rán ngập dầu. Những thực phẩm này làm tăng cholesterol xấu, dễ gây xơ vữa động mạch.

• Kiểm soát lượng nước nạp vào cơ thể: Trong một số trường hợp, người bệnh cần theo dõi lượng nước uống hàng ngày (bao gồm cả nước lọc, canh, súp). Tùy thuộc vào thể trạng cá nhân, việc uống quá nhiều nước có thể khiến tim phải làm việc mệt mỏi hơn.

Bệnh nhân hở van tim có uống bia được không và các thức uống nào cần lưu ý?

Người bị hở van tim tuyệt đối không nên uống bia, rượu hoặc bất kỳ loại đồ uống có cồn nào khác. Việc kiêng cồn là một trong những nguyên tắc quan trọng nhất để bảo vệ sức khỏe tim mạch.

Cồn khi đi vào cơ thể sẽ làm tăng huyết áp nhanh chóng, có thể gây ra tình trạng rối loạn nhịp tim. Về lâu dài, thói quen tiêu thụ đồ uống có cồn sẽ làm suy yếu trực tiếp đến các sợi cơ tim, khiến tình trạng hở van ngày càng trở nên nghiêm trọng.

Thay vì uống bia rượu, người bệnh có thể chọn các loại thức uống thay thế lành mạnh hơn như trà thảo mộc nhẹ nhàng, nước lọc, hoặc nước ép trái cây ít ngọt. Đồng thời, cần lưu ý hạn chế sử dụng các loại đồ uống chứa hàm lượng caffeine cao như cà phê đặc hay nước tăng lực vì chúng dễ gây đánh trống ngực.

Có nên sử dụng thực phẩm chức năng cho người hở van tim không?

Nhiều người bệnh có xu hướng tìm đến thực phẩm chức năng với mong muốn cải thiện sức khỏe nhanh chóng. Tuy nhiên, nguyên tắc an toàn cao nhất là không tự ý mua và sử dụng bất kỳ loại viên uống bổ sung nào khi chưa tham vấn ý kiến của bác sĩ chuyên môn.

Một số thành phần thảo dược hoặc vitamin liều cao trong thực phẩm chức năng có thể tương tác không tốt với thể trạng hiện tại của người bệnh. Thậm chí, chúng có thể gây ra các phản ứng không mong muốn, làm ảnh hưởng đến nhịp tim và huyết áp.

Do đó, hành động cần thiết và an toàn nhất là người bệnh nên đi khám bác sĩ để được đánh giá tình trạng sức khỏe cụ thể. Chỉ các chuyên gia y tế mới có thể đưa ra lời khuyên đúng đắn về việc cơ thể bạn có thực sự thiếu hụt dưỡng chất và cần bổ sung từ bên ngoài hay không.

Lời khuyên chuyên sâu từ bác sĩ chuyên khoa để duy trì trái tim khỏe mạnh tại nhà

Chăm sóc sức khỏe tim mạch là một quá trình đòi hỏi sự kiên nhẫn và tuân thủ kỷ luật bản thân. Việc thiết lập một môi trường sống lành mạnh có ý nghĩa quan trọng không kém một thực đơn dinh dưỡng chuẩn mực.

PGS.TS.BS Huỳnh Kim Phượng - Chuyên khoa Tim Mạch - Phòng khám Đa khoa SIHG chia sẻ, chế độ ăn uống tuy vô cùng quan trọng nhưng chỉ là một phần của lối sống lành mạnh. Người bệnh cần biết cách lắng nghe cơ thể mình nhiều hơn thông qua các hoạt động thường nhật.

Bệnh nhân nên kết hợp duy trì tinh thần thoải mái, tránh căng thẳng kéo dài, tập thể dục nhẹ nhàng như đi bộ, yoga vừa sức và đặc biệt chú ý không thức khuya. Đối với nhóm người có nguy cơ cao hoặc đang sinh sống tại khu vực Quận 7 và lân cận, việc chủ động đi khám bác sĩ định kỳ tại Phòng khám Đa khoa SIHG sẽ giúp theo dõi sát sao tình trạng sức khỏe, từ đó có những hướng dẫn điều chỉnh lối sống kịp thời và phù hợp nhất.

Cố vấn chuyên môn cho bài viết

PGS.TS.BS. Huỳnh Kim Phượng là Bác sĩ chuyên khoa Nội tổng quát – Nội Tim mạch với hơn 35 năm kinh nghiệm trong thăm khám, chẩn đoán và điều trị.
Bác sĩ nguyên là Trưởng khoa Trung tâm Chăm sóc Sức khỏe theo yêu cầu – Bệnh viện Chợ Rẫy, 

Hiện Bác sĩ đang giảng dạy tại Đại học Y Dược TP.HCM, Đại học Y Phạm Ngọc Thạch và Đại học Y Dược Cần Thơ đồng thời là giám đốc y khoa tại Phòng khám Đa khoa SIHG Quận 7.