Rối loạn nhịp tim là gì? 

Ở người trưởng thành khỏe mạnh, nhịp tim khi nghỉ thường dao động khoảng 60–100 lần/phút.
Rối loạn nhịp tim (arrhythmia) là tình trạng nhịp tim không còn đều đặn như bình thường: có thể quá nhanh, quá chậm hoặc lúc nhanh lúc chậm, lúc bỏ nhịp do bất thường trong hệ thống dẫn truyền điện của tim. 

Một số rối loạn nhịp chỉ thoáng qua, hầu như không ảnh hưởng đến hoạt động bơm máu của tim; trong khi những loại khác có thể làm tim bơm máu kém hiệu quả, tăng nguy cơ đột quỵ, suy tim... 

Về mức độ nguy cơ, có thể hiểu một cách đơn giản:

• Rối loạn nhịp tim “lành tính” (ít nguy hiểm)

• Thường là các cơn đánh trống ngực, tim “hụt một nhịp” hoặc đập nhanh thoáng qua, xảy ra ngắn rồi tự hết.

• Ít hoặc không gây tụt huyết áp, không làm giảm rõ lượng máu lên não.

• Nhiều trường hợp là nhịp xoang nhanh do gắng sức, lo âu, stress, sốt… – thường được xem là phản ứng sinh lý hoặc mức độ nguy cơ thấp nếu không kèm bệnh tim nền. 

• Có thể gây khó chịu nhưng hiếm khi đe dọa tính mạng ngay lập tức.

• Rối loạn nhịp tim nguy hiểm (cần lưu ý)

• Là những rối loạn nhịp có khả năng làm tim bơm máu kém, gây tụt huyết áp, thiếu máu cơ tim, giảm máu lên não. Các triệu chứng có thể đi kèm như choáng, ngất, suy tim cấp, đột quỵ, nhồi máu cơ tim…

• Thường gặp ở người có sẵn bệnh tim (tăng huyết áp lâu năm, bệnh mạch vành, suy tim, bệnh van tim…) hoặc nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch.

Ghi chú: Bệnh nhân không thể tự dựa vào cảm giác để khẳng định rối loạn nhịp tim là “lành tính” hay “nguy hiểm”, các vấn đề về tim mạch đều cần có sự thăm khám và chẩn đoán từ bác sĩ chuyên khoa.

Khi nào rối loạn nhịp tim chỉ là “cảm giác hồi hộp” lành tính?

Nhiều người thường mô tả:

• “Thỉnh thoảng tim đập nhanh vài nhịp rồi hết.”

• “Đang căng thẳng, tim như nhảy một cái, xong lại bình thường.”

Theo các nghiên cứu về triệu chứng “đánh trống ngực” (palpitations), đa số trường hợp được ghi nhận ở phòng khám gia đình không liên quan đến rối loạn nhịp nguy hiểm, dù người bệnh cảm thấy rất lo lắng. 

Một số đặc điểm có thể do rối loạn nhịp tim “ít nguy hiểm”:

• Rối loạn nhịp tim bất thường (nhanh, chậm):

• Xuất hiện đột ngột, chỉ kéo dài vài giây đến < 1 phút, sau đó tự hết.

• Không làm người bệnh kiệt sức sau cơn.

• Và thường xuyên gặp phải khi có các yếu tố kích thích tạm thời (chất kích thích, thiếu ngủ, hồi hộp…)

• Và không kèm theo các triệu chứng, như:

• Đau ngực.

• Khó thở nhiều, hụt hơi rõ rệt.

• Chóng mặt, ngất.

• Tuy nhiên, Nếu các cơn hồi hộp kéo dài trên 5–10 phút, xuất hiện lặp lại nhiều lần trong ngày (≥ 3 lần) và kéo dài từ 2–3 ngày liên tiếp trở lên, bạn nên chủ động đi khám tim mạch, ngay cả khi không có các triệu chứng cấp tính.

Khi nào rối loạn nhịp tim được xếp vào nhóm nguy hiểm?

Rối loạn nhịp tim được coi là nguy hiểm khi có dấu hiệu cho thấy tim không bơm đủ máu cho não và các cơ quan quan trọng, hoặc xuất hiện trong bối cảnh nguy cơ tim mạch cao.

Các dấu hiệu cảnh báo (warning signs) được nhiều hiệp hội tim mạch lớn nhấn mạnh bao gồm: 

• Đau ngực hoặc khó chịu vùng ngực

• Cảm giác nặng, bóp nghẹt, đè ép vùng ngực, có thể lan lên cổ, hàm, vai trái.

• Có thể là biểu hiện thiếu máu cơ tim hoặc nhồi máu cơ tim kèm rối loạn nhịp.

• Khó thở

• Thở gấp, hụt hơi nhiều, phải ngồi dậy để dễ thở hơn.

• Có thể đi kèm vã mồ hôi, buồn nôn.

• Choáng váng, ngất hoặc suýt ngất (syncope, near-syncope)

• Cảm giác “tối sầm mắt”, choáng, đứng không vững, hoặc ngất hoàn toàn.

• Các hướng dẫn quốc tế xem đây là dấu hiệu quan trọng cần đánh giá khả năng rối loạn nhịp nguy hiểm gây “ngất do tim”. 

• Mệt lả, yếu sức rõ rệt, ra mồ hôi lạnh

• Nhịp tim quá nhanh hoặc quá chậm có thể làm tụt huyết áp, giảm máu lên não, gây các triệu chứng này. 

Khi đánh giá rối loạn nhịp tim có lành tính hay nguy hiểm, điều quan trọng không chỉ là “hồi hộp nhiều hay ít”, mà là bạn đang thuộc nhóm nguy cơ nào. Ở người trung niên, cao tuổi – đặc biệt đã có bệnh tim mạch – cùng một cơn tim đập nhanh hoặc bỏ nhịp có thể nguy hiểm hơn rất nhiều so với người hoàn toàn khỏe mạnh.

Những yếu tố làm rối loạn nhịp tim dễ trở nên nguy hiểm hơn

• Bệnh tim mạch nền (tăng huyết áp lâu năm, bệnh mạch vành, từng đau thắt ngực hoặc nhồi máu cơ tim, suy tim, bệnh van tim, bệnh cơ tim).

• Các bệnh mạn tính kèm theo (đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, béo phì, bệnh thận mạn…).

• Tiền sử bệnh tim mạch của bệnh nhân và gia đình (bệnh nhân từng bị đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim; trong gia đình có người đột tử đột ngột hoặc mắc bệnh tim di truyền).

Khi trái tim và mạch máu đã “yếu sẵn” vì các yếu tố trên, những cơn tim đập nhanh, chậm hay loạn nhịp sẽ dễ làm tụt huyết áp, giảm máu lên não và tăng nguy cơ suy tim, đột quỵ hoặc biến chứng.

Kết luận

Không có dấu hiệu nào đủ để người bệnh tự kết luận “lành tính”. Việc phân loại cuối cùng vẫn phải dựa trên khám lâm sàng, đo điện tâm đồ, có thể thêm Holter, siêu âm tim… do bác sĩ chỉ định. 

Vì thế, phần “dấu hiệu lành tính” trong bài chỉ nên được hiểu là các gợi ý tham khảo, giúp bạn bớt lo lắng thái quá nhưng không thay thế hay việc thăm khám và chẩn đoán từ bác sĩ chuyên khoa. 

Khám tim mạch quận 7 cùng PGS.TS.BS Huỳnh Kim Phượng

Nếu bạn đang có các triệu chứng như hồi hộp, đánh trống ngực, tim đập nhanh hoặc bỏ nhịp, khó thở, đau ngực… đặc biệt khi đã ở độ tuổi trung niên, cao tuổi và có tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc bệnh tim mạch, việc đi khám tim mạch sớm sẽ giúp phân biệt rõ rối loạn nhịp tim lành tính hay tiềm ẩn nguy cơ nguy hiểm.

Tại Phòng khám Đa khoa SIHG (Quận 7, TP.HCM), bệnh nhân được thăm khám trực tiếp với PGS.TS.BS Huỳnh Kim Phượng – bác sĩ Nội tổng quát – Nội tim mạch với hơn 40 năm kinh nghiệm trong thăm khám, chẩn đoán và điều trị các bệnh lý Tim mạch và Nội tổng quát. Bác sĩ Phượng nguyên là Trưởng khoa khoa Chăm sóc Sức khỏe theo yêu cầu – Bệnh viện Chợ Rẫy, hiện là giảng viên đại học y dược TPHCM, đại học Y dược Cần Thơ và Giám đốc Y khoa tại Phòng khám Đa khoa SIHG.

Mọi chi tiết xin vui lòng liên hệ:

Phòng khám Đa khoa SIHG

Địa chỉ: Số 16, Đường Tôn Dật Tiên, P. Tân Hưng, TP.HCM (Phường Tân Phong, Quận 7 cũ)

Hotline: 0902 681 711 – 0906 801 711