Nhiều chị em phụ nữ thường cảm thấy lo lắng khi nhận kết quả chẩn đoán bị u nang buồng trứng trong các đợt khám sức khỏe định kỳ. Tuy nhiên, đây là một bệnh lý phụ khoa rất phổ biến và phần lớn các khối u là lành tính.

U nang buồng trứng là bệnh gì? Hiểu một cách đơn giản, đây là những bao nang chứa dịch hoặc chất rắn có dạng như bã đậu, phát triển bất thường trên hoặc ngay bên trong buồng trứng. Khối u này có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, từ giai đoạn dậy thì cho đến khi mãn kinh.

Việc trang bị kiến thức tổng quan về bệnh sẽ giúp chị em chủ động hơn trong việc phòng ngừa và phát hiện sớm các biến chứng nguy hiểm.

U nang buồng trứng là bệnh gì và Phân loại thường gặp

Để hiểu rõ u nang buồng trứng là bị gì, chúng ta cần phân biệt rõ bản chất của khối u. Không phải mọi khối nang xuất hiện tại buồng trứng đều là bệnh lý nguy hiểm.

Nang buồng trứng và u nang buồng trứng có giống nhau không?

Thực tế, "nang" là thuật ngữ chỉ một cấu trúc dạng túi, còn "u nang" thường ám chỉ tình trạng bệnh lý khi cấu trúc này phát triển bất thường. Trong y khoa, bệnh được chia làm hai nhóm chính dựa trên nguyên nhân hình thành: U nang cơ năng và U nang thực thể.

U nang cơ năng (Functional Cysts)

Đây là dạng phổ biến nhất và thường không nguy hiểm. Chúng hình thành do sự rối loạn hoạt động sinh lý của buồng trứng trong chu kỳ kinh nguyệt.

• Nang noãn: Hình thành khi trứng không rụng hoặc túi noãn không vỡ sau khi rụng trứng.

• Nang hoàng thể: Xảy ra khi hoàng thể không teo đi sau khi phóng noãn mà tiếp tục phát triển chứa dịch bên trong.

Đặc điểm chung của nhóm này là thường tự biến mất sau vài chu kỳ kinh nguyệt mà không cần can thiệp.

U nang thực thể (Organic Cysts)

Khác với u nang cơ năng, u nang thực thể hình thành do các tổn thương thực sự tại nhu mô buồng trứng. Nhóm này cần được theo dõi sát sao vì chúng tiến triển âm thầm và có nguy cơ gây biến chứng.

• U nang nước: Túi chứa dịch lỏng, vỏ mỏng, cuống dài, dễ di động và dễ bị xoắn.

• U nang nhầy: Chứa dịch đặc nhầy, kích thước có thể phát triển rất lớn, gây chèn ép các cơ quan nội tạng.

• U nang bì: Bên trong chứa các tổ chức như tóc, răng, bã đậu (do nguồn gốc từ tế bào mầm).

• Lạc nội mạc tử cung: Do các tế bào nội mạc tử cung phát triển lạc chỗ ngay tại bề mặt buồng trứng.

Nguyên nhân gây bệnh u nang buồng trứng là gì?

Hiện nay, y học vẫn chưa xác định chính xác một nguyên nhân duy nhất gây bệnh. Tuy nhiên, các nghiên cứu đã chỉ ra mối liên hệ mật thiết giữa sự hình thành khối u và các yếu tố nguy cơ sau:

• Rối loạn nội tiết tố: Sự dư thừa Estrogen hoặc các vấn đề liên quan đến quá trình rụng trứng là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến u nang cơ năng.

• Yếu tố di truyền: Phụ nữ có mẹ hoặc chị em gái từng mắc bệnh u nang buồng trứng sẽ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn người bình thường.

• Lạc nội mạc tử cung: Các tế bào nội mạc tử cung đi lạc và bám vào buồng trứng sẽ hình thành các nang chứa máu kinh tích tụ lâu ngày.

• Nhiễm trùng vùng chậu: Vi khuẩn lây lan từ các cơ quan lân cận gây viêm nhiễm nghiêm trọng, có thể dẫn đến hình thành các ổ áp-xe hoặc nang tại buồng trứng.

Dấu hiệu nhận biết bạn đã bị u nang buồng trứng

U nang buồng trứng thường tiến triển rất âm thầm. Nhiều trường hợp người bệnh chỉ tình cờ phát hiện khi đi khám phụ khoa hoặc siêu âm ổ bụng. Tuy nhiên, khi khối u phát triển lớn, cơ thể có thể gửi đi những tín hiệu cảnh báo sau:

• Đau vùng chậu, thắt lưng hoặc đùi: Đây là triệu chứng phổ biến nhất. Cơn đau thường âm ỉ, cảm giác nặng nề vùng bụng dưới và có thể lan ra sau lưng hoặc xuống đùi.

• Đau khi quan hệ tình dục: Cảm giác đau rát, khó chịu ở một hoặc hai bên vùng chậu khi giao hợp là dấu hiệu cho thấy buồng trứng có thể đang bị tổn thương hoặc chèn ép.

• Rối loạn kinh nguyệt: Chu kỳ kinh nguyệt trở nên thất thường, máu kinh ra quá nhiều hoặc quá ít, hiện tượng rong kinh kéo dài hoặc vô kinh.

• Rối loạn tiểu tiện: Khi khối u lớn chèn ép vào bàng quang, người bệnh sẽ có cảm giác buồn tiểu liên tục, tiểu rắt hoặc tiểu khó.

• Tăng cân và chướng bụng: Một số chị em bị tăng cân không rõ nguyên nhân, kèm theo cảm giác bụng dưới căng cứng, đầy hơi khó tiêu mặc dù ăn uống bình thường.

So sánh U xơ tử cung và U nang buồng trứng

U xơ tử cung và U nang buồng trứng đều là những vấn đề phụ khoa thường gặp và có triệu chứng khá tương đồng, dễ gây nhầm lẫn cho người bệnh. Việc phân biệt rõ ràng giúp chị em có hướng điều trị phù hợp hơn.

Dưới đây là bảng so sánh tóm tắt sự khác biệt cơ bản:

Cách điều trị u nang buồng trứng hiện nay

Tùy thuộc vào kích thước, tính chất khối u (lành tính hay ác tính) và nguyện vọng sinh con của người bệnh, bác sĩ sẽ chỉ định cách điều trị u nang buồng trứng phù hợp.

Theo dõi định kỳ

Phương pháp này thường áp dụng cho các trường hợp u nang cơ năng hoặc u nang thực thể kích thước nhỏ, chưa gây biến chứng. Bác sĩ sẽ hẹn lịch tái khám định kỳ để siêu âm, theo dõi sự phát triển hoặc tự thoái triển của khối u.

Điều trị nội khoa

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định sử dụng các phương pháp hỗ trợ cân bằng nội tiết. Mục tiêu là giúp điều hòa kinh nguyệt, giảm các triệu chứng khó chịu và hạn chế sự phát triển kích thước của khối u.

Người bệnh lưu ý tuyệt đối không tự ý mua thuốc điều trị khi chưa có chỉ định của chuyên gia y tế. Việc sử dụng thuốc sai cách có thể làm tình trạng bệnh diễn biến phức tạp hơn.

Điều trị ngoại khoa (Phẫu thuật)

Phẫu thuật được cân nhắc khi khối u có kích thước lớn, nghi ngờ ác tính hoặc xảy ra các biến chứng nguy hiểm như xoắn nang, vỡ nang.

• Bóc tách khối u: Bác sĩ sẽ phẫu thuật bóc tách khối u và cố gắng bảo tồn tối đa mô buồng trứng lành để giữ khả năng sinh sản cho người phụ nữ.

• Cắt bỏ buồng trứng: Chỉ định trong trường hợp tổn thương quá nặng, không thể bảo tồn hoặc phụ nữ đã ở độ tuổi mãn kinh.

Hiện nay, Phòng khám Đa khoa SIHG đang áp dụng các kỹ thuật phẫu thuật nội soi tiên tiến, giúp giảm đau, thẩm mỹ cao và rút ngắn thời gian hồi phục cho người bệnh.

Lời khuyên từ chuyên gia về cách phòng ngừa

Mặc dù không thể ngăn chặn hoàn toàn nguy cơ mắc bệnh, nhưng chị em có thể giảm thiểu khả năng hình thành u nang bằng lối sống khoa học.

Theo BS Nguyễn Ánh Loan - Trưởng khoa Sản Phụ Khoa Phòng khám Đa khoa SIHG, 

“Việc khám phụ khoa định kỳ 6 tháng/lần là "chìa khóa vàng" để bảo vệ sức khỏe sinh sản. Việc này giúp phát hiện sớm các bất thường ngay từ khi chưa có triệu chứng lâm sàng.”

Bên cạnh đó, bác sĩ cũng khuyến nghị:

• Xây dựng chế độ dinh dưỡng lành mạnh: Hạn chế thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa, tăng cường rau xanh, trái cây và thực phẩm giàu Vitamin.

• Giữ tinh thần thoải mái, tránh căng thẳng kéo dài để duy trì sự cân bằng nội tiết tố tự nhiên.

• Theo dõi sát sao chu kỳ kinh nguyệt và đi khám ngay khi có dấu hiệu bất thường.

Kết luận

U nang buồng trứng phần lớn là lành tính nhưng không vì thế mà chị em được phép chủ quan. Việc hiểu rõ u nang buồng trứng là bệnh gì cùng các dấu hiệu cảnh báo sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc bảo vệ sức khỏe của chính mình.

Nếu bạn đang có những dấu hiệu nghi ngờ hoặc cần tư vấn chuyên sâu về điều trị u nang buồng trứng, hãy liên hệ ngay với Phòng khám Đa khoa SIHG để được các chuyên gia đầu ngành thăm khám và hỗ trợ kịp thời.

Cố vấn chuyên môn cho bài viết

BS. Nguyễn Ánh Loan là chuyên gia Sản Phụ khoa với hơn 35 năm kinh nghiệm, từng đảm nhiệm vai trò Trưởng khoa Chăm sóc sức khỏe sinh sản tại Trung tâm Y tế Quận 5. Hiện Bác sĩ đang công tác tại Phòng khám Đa khoa SIHG