Estrogen là nhóm nội tiết tố nữ quan trọng nhất, đóng vai trò chủ chốt trong việc duy trì đặc điểm giới tính, điều hòa chu kỳ kinh nguyệt và bảo vệ sức khỏe hệ xương, tim mạch của phụ nữ. Việc hiểu rõ về estrogen giúp chị em chủ động nhận biết các thay đổi của cơ thể để có phương án chăm sóc sức khỏe kịp thời.

Hormon Estrogen là gì và được sản sinh từ đâu?

Về mặt sinh hoá, estrogen là một nhóm các hợp chất steroid hoạt động như nội tiết tố sinh dục chính ở nữ giới. Mặc dù cơ thể nam giới cũng sản sinh một lượng nhỏ estrogen, nhưng ở phụ nữ, nồng độ này cao hơn nhiều và có ảnh hưởng sâu rộng đến hầu hết các cơ quan.

Nguồn sản xuất estrogen chính trong cơ thể là buồng trứng. Dưới sự điều khiển của các hormon từ tuyến yên, buồng trứng sẽ giải phóng estrogen vào máu để đi đến các mô đích. Ngoài ra, một lượng nhỏ estrogen cũng được tạo ra từ tuyến thượng thận và các mô mỡ. Trong thời kỳ mang thai, nhau thai cũng trở thành một "nhà máy" sản xuất nội tiết tố quan trọng để duy trì thai kỳ.

Phân loại các dạng Estrogen chính

Không phải tất cả estrogen đều giống nhau. Trong cơ thể phụ nữ, nhóm nội tiết này tồn tại dưới ba dạng chính, mỗi dạng chiếm ưu thế ở từng giai đoạn cuộc đời khác nhau:

• Estrone (E1): Dạng estrogen này yếu hơn và là loại duy nhất cơ thể tiếp tục sản xuất sau thời kỳ mãn tính (mãn kinh). Estrone có thể chuyển đổi qua lại với estradiol trong một số điều kiện nhất định.

• Estradiol (E2): Đây là dạng estrogen phổ biến nhất và có hoạt tính mạnh nhất trong độ tuổi sinh sản. Nó chịu trách nhiệm chính cho các đặc điểm nữ tính và khả năng sinh sản.

• Estriol (E3): Đây là dạng estrogen "đặc trưng" của thai kỳ. Nồng độ estriol tăng mạnh khi phụ nữ mang thai, giúp tử cung phát triển và chuẩn bị cho quá trình sinh nở.

Vai trò của Estrogen đối với cơ thể phụ nữ quan trọng như thế nào?

Estrogen không chỉ dừng lại ở việc giúp phụ nữ có vẻ ngoài nữ tính. Nó là một "nhạc trưởng" điều phối rất nhiều hoạt động sinh lý phức tạp.

Tại hệ sinh sản, estrogen thúc đẩy sự phát triển của niêm mạc tử cung mỗi tháng, tạo môi trường thuận lợi cho trứng thụ tinh làm tổ. Đồng thời, nó giữ cho môi trường âm đạo luôn có độ ẩm và pH ổn định, ngăn ngừa viêm nhiễm.

Ngoài cơ quan sinh dục, estrogen có vai trò bảo vệ sức khỏe toàn diện:

• Đối với xương khớp: Estrogen giúp hạn chế quá trình tiêu xương và thúc đẩy sự hấp thụ canxi, giúp xương chắc khỏe. Đây là lý do phụ nữ sau mãn kinh thường đối mặt với nguy cơ loãng xương cao hơn.

• Đối với tim mạch: Nội tiết tố này giúp điều hòa lượng cholesterol trong máu, tăng cholesterol tốt (HDL) và giảm cholesterol xấu (LDL), từ đó bảo vệ thành mạch máu khỏi các mảng xơ vữa.

• Đối với làn da: Nó kích thích sản sinh collagen và duy trì độ ẩm, giúp da căng mịn và giảm sự xuất hiện của các nếp nhăn.

Dấu hiệu nhận biết cơ thể đang bị rối loạn nội tiết tố Estrogen?

Khi sự cân bằng của "nhựa sống" bị phá vỡ, cơ thể sẽ lập tức phát đi những tín hiệu cảnh báo.

Triệu chứng nồng độ Estrogen thấp thường gặp là gì?

Tình trạng này thường xảy ra ở giai đoạn tiền mãn kinh hoặc do suy buồng trứng. Chị em có thể cảm nhận rõ rệt các thay đổi như: bốc hỏa (cảm giác nóng bừng đột ngột từ ngực lên mặt), đổ mồ hôi đêm, mất ngủ thường xuyên. Bên cạnh đó, tình trạng khô hạn âm đạo và giảm ham muốn cũng là dấu hiệu điển hình gây ảnh hưởng đến chất lượng hôn nhân.

Biểu hiện của tình trạng dư thừa (ưu thế) Estrogen là gì?

Ngược lại, khi estrogen quá cao so với progesterone (một nội tiết tố khác), cơ thể sẽ gặp tình trạng "ưu thế estrogen". Các biểu hiện thường gặp bao gồm tăng cân bất thường ở vùng hông và đùi, ngực căng đau thường xuyên, kinh nguyệt ra rất nhiều và kéo dài, hoặc tâm trạng dễ cáu gắt, nhức đầu dữ dội trước kỳ kinh.

Những yếu tố nào ảnh hưởng đến nồng độ Estrogen tự nhiên?

Nồng độ estrogen không cố định mà thay đổi theo thời gian và lối sống. Yếu tố lớn nhất chính là tuổi tác. Khi bước sang giai đoạn tiền mãn kinh, buồng trứng dần ngưng hoạt động, dẫn đến sự sụt giảm estrogen đột ngột.

Bên cạnh đó, các yếu tố ngoại cảnh cũng đóng vai trò quan trọng:

• Căng thẳng (Stress) kéo dài: Khi bạn căng thẳng, cơ thể ưu tiên sản xuất cortisol (hormon chống stress), việc này có thể làm gián đoạn quá trình sản xuất nội tiết tố sinh dục.

• Chế độ dinh dưỡng: Việc ăn quá nhiều thực phẩm chế biến sẵn hoặc thiếu hụt chất béo lành mạnh cũng khiến nguyên liệu sản xuất hormon bị thiếu hụt.

• Bệnh lý: Các tình trạng như hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) hoặc các vấn đề về tuyến giáp thường đi kèm với sự mất cân bằng estrogen nghiêm trọng.

Khi nào bạn cần thực hiện xét nghiệm kiểm tra nội tiết tố?

Việc tự ý đoán bệnh hoặc uống thuốc dựa trên triệu chứng và tự ý bổ sung các loại thực phẩm chức năng có thể dẫn đến những tác dụng phụ không mong muốn. Chị em nên chủ động thực hiện xét nghiệm kiểm tra nồng độ estrogen khi thấy các dấu hiệu bất thường như kinh nguyệt không đều kéo dài trên 3 tháng, khó thụ thai, hoặc các triệu chứng tiền mãn kinh gây ảnh hưởng đến sinh hoạt. Việc xét nghiệm thường được thực hiện vào ngày thứ 2 đến thứ 4 của chu kỳ kinh nguyệt để có kết quả chính xác nhất về hoạt động của buồng trứng.

Kết luận

Hormon Estrogen không đơn thuần chỉ là một loại nội tiết tố, mà chính là "sợi dây" liên kết mọi hoạt động sống trong cơ thể phụ nữ, từ sức khỏe sinh sản, vẻ đẹp làn da đến sự vững chắc của hệ xương và tim mạch. Việc hiểu rõ về các dạng estrogen như Estradiol, Estrone hay Estriol giúp chúng ta có cái nhìn toàn diện hơn về từng giai đoạn phát triển của bản thân. Dù ở độ tuổi thanh xuân hay khi bước sang giai đoạn mãn tính, sự mất cân bằng estrogen (dù là thiếu hụt hay dư thừa) đều để lại những hệ lụy không nhỏ đến chất lượng cuộc sống.

Chính vì vậy, việc duy trì một lối sống lành mạnh, kiểm soát căng thẳng và lắng nghe những thay đổi nhỏ nhất của cơ thể là chìa khóa để bảo vệ "nhựa sống" của phái đẹp. Đừng ngần ngại tìm đến các chuyên gia sản phụ khoa tại các cơ sở y tế uy tín để được tư vấn và thực hiện các xét nghiệm nội tiết khi cần thiết. Sự chủ động trong chăm sóc sức khỏe hôm nay chính là nền tảng cho sự tự tin và hạnh phúc vững bền của người phụ nữ trong tương lai.

Cố vấn chuyên môn cho bài viết

BS. Nguyễn Ánh Loan là chuyên gia Sản Phụ khoa với hơn 35 năm kinh nghiệm, từng đảm nhiệm vai trò Trưởng khoa Chăm sóc sức khỏe sinh sản tại Trung tâm Y tế Quận 5. Hiện Bác sĩ đang công tác tại Phòng khám Đa khoa SIHG