“Trong thai kỳ, cơ thể người phụ nữ trải qua nhiều thay đổi, và không ít trường hợp mẹ bầu gặp phải tình trạng viêm âm đạo. Đây không chỉ là vấn đề gây khó chịu trong sinh hoạt mà còn có thể tiềm ẩn rủi ro cho thai nhi nếu không được nhận diện và xử lý kịp thời.”
– BS CKII. Nguyễn Kim Hoa, Chuyên khoa Sản Phụ Khoa, Phòng khám Đa khoa SIHG

Viêm âm đạo khi mang thai là gì?

Viêm âm đạo là tình trạng viêm nhiễm vùng niêm mạc âm đạo, thường do sự mất cân bằng hệ vi sinh trong môi trường âm đạo. Trong thời kỳ mang thai, nội tiết tố (hormone) thay đổi mạnh, dẫn đến độ pH âm đạo biến đổi, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho các tác nhân gây bệnh phát triển.

Cụ thể, độ pH âm đạo bình thường dao động trong khoảng 3.8 – 4.5, đủ để ức chế hầu hết các loại vi khuẩn có hại. Tuy nhiên, khi mang thai, nồng độ estrogen và glycogen trong niêm mạc âm đạo tăng lên, khiến môi trường này dễ bị xâm nhập bởi:

• Nấm Candida albicans: gây bệnh nấm âm đạo

• Vi khuẩn kỵ khí: như Gardnerella vaginalis, gây viêm âm đạo do vi khuẩn (BV - Bacterial Vaginosis)

• Ký sinh trùng Trichomonas vaginalis: gây viêm âm đạo trùng roi

Dấu hiệu phổ biến bao gồm:

• Khí hư ra nhiều, có màu trắng đục, vàng xanh hoặc xám, kèm mùi hôi tanh

• Ngứa ngáy, rát vùng kín

• Đau khi đi tiểu hoặc quan hệ

Nguyên nhân gây viêm âm đạo khi mang thai

Không phải mẹ bầu nào cũng biết rằng viêm âm đạo không đơn thuần đến từ việc vệ sinh chưa đúng cách, mà trong thời gian thai kỳ cũng có những thay đổi dễ dẫn đến viêm âm đạo.đDưới đây là các nguyên nhân thường gặp:

Thay đổi nội tiết tố trong thai kỳ

• Tăng estrogen làm thay đổi hệ vi sinh vật ở âm đạo.

• Điều này khiến vi khuẩn có lợi như Lactobacillus bị suy giảm, từ đó tạo điều kiện cho vi khuẩn hại sinh sôi.

“Thay đổi hormone là lý do hàng đầu khiến mẹ bầu dễ viêm âm đạo, ngay cả khi không quan hệ.”
– BS CKII. Nguyễn Kim Hoa, Phòng khám Đa khoa SIHG

Vệ sinh âm đạo không đúng cách

• Dùng dung dịch vệ sinh có độ pH không phù hợp (pH >4.5)

• Rửa vùng kín quá nhiều lần trong ngày, đặc biệt là thụt rửa sâu

Việc lạm dụng sản phẩm vệ sinh phụ nữ không đạt chuẩn là yếu tố thường xuyên bị bỏ qua. Nên lựa chọn dung dịch có độ pH từ 3.8 – 4.5 để bảo toàn môi trường âm đạo sinh lý.

Mặc quần lót ẩm ướt hoặc quá bó sát

• Độ ẩm và nhiệt độ cao là điều kiện lý tưởng cho nấm Candida phát triển mạnh.

• Vải polyester hoặc chất liệu không thấm hút dễ làm vùng kín bí bách.

Quan hệ với cường độ mạnh

• Trong thai kỳ, niêm mạc âm đạo trở nên nhạy cảm hơn. Quan hệ mạnh có thể gây trầy xước, từ đó tăng nguy cơ viêm nhiễm.

• Mẹ bầu cần trao đổi kỹ với bác sĩ về tần suất và cách quan hệ phù hợp trong từng giai đoạn thai kỳ.

Hệ miễn dịch suy yếu

• Thai kỳ là thời điểm hệ miễn dịch của mẹ bị điều chỉnh, dẫn đến cơ thể dễ bị tấn công bởi các tác nhân lạ, bao gồm nấm và vi khuẩn gây viêm âm đạo.

Dùng kháng sinh hoặc corticoid không kiểm soát

• Một số loại thuốc có thể làm mất cân bằng vi khuẩn âm đạo, tạo điều kiện cho nấm phát triển bùng phát.

 “Trong nhiều trường hợp, chỉ cần thay đổi thói quen sinh hoạt nhỏ như chọn quần lót khô thoáng, vệ sinh nhẹ nhàng và đúng cách cũng giúp mẹ bầu giảm nguy cơ viêm âm đạo.”
– BS CKII. Nguyễn Kim Hoa, Chuyên khoa Sản Phụ Khoa, SIHG

Viêm âm đạo có ảnh hưởng đến thai nhi không?

Câu trả lời là: CÓ, và mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào nguyên nhân gây viêm, thời điểm trong thai kỳ và cách mẹ bầu xử lý.

Viêm âm đạo không chỉ là vấn đề gây phiền toái ở mẹ, mà còn có thể:

Gây nguy cơ sinh non hoặc vỡ ối sớm

• Viêm âm đạo do vi khuẩn kỵ khí có thể lan lên buồng tử cung gây nhiễm trùng màng ối, dẫn đến vỡ ối non hoặc chuyển dạ sớm (trước 37 tuần thai).

• Một số nghiên cứu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO - World Health Organization) cho thấy Viêm âm đạo do vi khuẩn làm tăng nguy cơ sinh non lên gấp 2–3 lần.

Ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi

• Viêm âm đạo do nấm hoặc trùng roi không điều trị kịp thời có thể dẫn đến tình trạng viêm nhiễm kéo dài, từ đó gây cản trở hấp thu dinh dưỡng ở mẹ, ảnh hưởng gián tiếp đến thai.

Các bệnh lây truyền từ mẹ sang con

• Một số loại vi khuẩn hoặc ký sinh trùng có thể truyền từ mẹ sang con khi sinh qua ngã âm đạo, khiến trẻ dễ mắc viêm kết mạc, nhiễm nấm miệng, hoặc thậm chí viêm phổi sơ sinh.

“Điều quan trọng nhất là phát hiện sớm và điều trị triệt để. Trong hầu hết trường hợp, nếu được điều trị kịp thời, khả năng chữa khỏi rất khả thi và không gây hại cho bé.”
– BS CKII. Nguyễn Kim Hoa, Phòng khám Đa khoa SIHG.

Mẹ bầu bị viêm âm đạo cần phải làm gì?

Nếu bạn đang mang thai và nhận thấy các dấu hiệu bất thường như:

• Khí hư ra nhiều, có màu lạ hoặc mùi tanh nồng

• Ngứa rát, đau khi đi tiểu hoặc khi quan hệ

• Vùng kín sưng đỏ hoặc tiết dịch bất thường

→ Hãy đi khám sản phụ khoa càng sớm càng tốt.

Tuyệt đối không tự ý mua thuốc đặt âm đạo hoặc dùng các biện pháp dân gian không có căn cứ khoa học. Thai kỳ là giai đoạn đặc biệt mẫn cảm, khi sử dụng mọi loại thuốc đều cần sự hướng dẫn và chỉ định từ Bác Sĩ.

Điều trị viêm âm đạo khi mang thai như thế nào?

Phác đồ điều trị viêm âm đạo cho mẹ bầu sẽ được cá nhân hóa, dựa vào:

• Loại tác nhân gây bệnh (nấm, trùng roi, vi khuẩn…)

• Mức độ viêm nhiễm và tuổi thai

• Tiền sử sản khoa và bệnh lý nền của mẹ

Điều trị bằng thuốc

• Một số loại thuốc có hoạt chất an toàn cho thai nhi sẽ được bác sĩ chỉ định.

• Thuốc có thể giúp giảm nhanh triệu chứng và kiểm soát ổ viêm.

Vệ sinh âm đạo đúng cách hàng ngày

• Dùng dung dịch vệ sinh phụ nữ có độ pH khoảng 3.8–4.5

• Rửa nhẹ nhàng từ trước ra sau, lau khô bằng khăn riêng

• Không dùng xà phòng, không thụt rửa

Theo dõi tái khám theo đúng hẹn

• Đặc biệt trong 3 tháng cuối thai kỳ, viêm âm đạo cần được tầm soát kỹ để tránh ảnh hưởng lúc chuyển dạ.

Biện pháp phòng ngừa viêm âm đạo trong thai kỳ

Để giảm nguy cơ tái phát và duy trì môi trường âm đạo khỏe mạnh, bạn nên:

• Mặc quần lót thoáng khí, chất liệu cotton, thay 2–3 lần/ngày nếu tiết dịch nhiều

• Vệ sinh vùng kín 1–2 lần/ngày, tránh dùng nước lá hoặc dung dịch có mùi mạnh

• Ăn uống cân bằng, tăng rau xanh, trái cây, uống nhiều nước

• Hạn chế đường và tinh bột – vì đây là “thức ăn” ưa thích của nấm men

• Khám phụ khoa định kỳ mỗi 3 tháng / lần tại cơ sở y tế uy tín tại Quận 7 có trang thiết bị hiện đại như Máy siêu âm đa năng V8, hệ thống xét nghiệm tự động Sysmex…

“Phòng bệnh hơn chữa bệnh. Dù chưa có triệu chứng rõ ràng, mẹ bầu vẫn nên đi khám phụ khoa ít nhất 1 lần mỗi quý.”
– BS CKII. Nguyễn Kim Hoa, SIHG

Cố vấn chuyên môn cho bài viết

BS.CKII. Nguyễn Kim Hoa với hơn 35 năm trong ngành Sản phụ khoa, đặc biệt hơn 27 năm công tác tại bệnh viện Từ Dũ: nguyên là Phó Trưởng Khoa dịch vụ yêu cầu khu N, Phó trưởng khoa phòng cấp cứu chống độc. Là thành viên nhiều hiệp hội Y khoa tại TPHCM.  Hiện Bác sĩ đang công tác tại Phòng khám đa khoa SIHG Quận 7.