Cách chăm sóc người bị hội chứng bàn chân tiểu đường an toàn bao gồm việc thiết lập thói quen hàng ngày, như: kiểm tra bàn chân, vệ sinh bằng nước ấm, lau khô các kẽ ngón, dưỡng ẩm da, cắt móng và lựa chọn giày dép. Sự quan tâm đúng mực kết hợp với việc kiểm tra sức khỏe định kỳ sẽ giúp bảo vệ đôi chân của bệnh nhân tiểu đường.

Bàn chân tiểu đường là gì?

Bàn chân tiểu đường là tình trạng chi dưới bị tổn thương, lở loét hoặc nhiễm trùng do tác động của bệnh tiểu đường.

Nguyên nhân cốt lõi đến từ việc lượng đường trong máu cao kéo dài gây ra tổn thương thần kinh ngoại biên (làm bệnh nhân mất cảm giác đau, nóng, lạnh) và thu hẹp mạch máu (làm giảm lưu lượng máu nuôi dưỡng vùng chân). Điều này khiến các vết xước nhỏ khó lành và dễ bị nhiễm trùng.

Tại sao việc chăm sóc bệnh nhân biến chứng bàn chân tiểu đường lại quan trọng?

Theo các thống kê y khoa, khoảng 60% bệnh nhân bị loét bàn chân phải đối mặt với nguy cơ cắt cụt chi do nhiễm trùng. Nếu không có biện pháp bảo vệ và chăm sóc kỹ lưỡng, những vết xước hoặc vết phồng rộp nhỏ cũng có thể tiến triển thành mảng nhiễm trùng lớn.

Theo PGS.TS.BS Huỳnh Kim Phượng: "Với những gia đình có người thân mắc bệnh tiểu đường hoặc đang ở giai đoạn tiền đái tháo đường, việc chủ động theo dõi và thiết lập phác đồ chăm sóc cá thể hóa là vô cùng cần thiết. Một thói quen sinh hoạt khoa học không chỉ giúp bảo vệ đôi chân mà còn giảm bớt gánh nặng tâm lý cho người bệnh trong sinh hoạt hàng ngày."

Hướng dẫn cách chăm sóc bàn chân tiểu đường an toàn

Kiểm tra bàn chân mỗi ngày

Quan sát kỹ lưỡng toàn bộ bàn chân hàng ngày để tìm kiếm các dấu hiệu bất thường như mẩn đỏ, vết phồng rộp, vết cắt, trầy xước, vùng da bị chai sừng hoặc sự thay đổi màu sắc da (tím tái).

Vệ sinh và dưỡng ẩm da đúng chuẩn

Rửa chân bằng nước ấm (khoảng 40 độ C). Khi vệ sinh xong, hãy dùng khăn bông mềm thấm nhẹ nhàng để da khô tự nhiên, đặc biệt phải lau thật khô các kẽ ngón chân.

Để hạn chế tình trạng da khô nứt nẻ, bệnh nhân có thể thoa kem dưỡng ẩm. Tuy nhiên, chỉ bôi ở mu bàn chân và lòng bàn chân, tránh bôi vào các kẽ ngón vì môi trường ẩm ướt dễ sinh nấm và vi khuẩn.

PGS.TS.BS Huỳnh Kim Phượng chia sẻ: Cần lưu ý thêm, bệnh nhân không được dùng đá mài chà gót chân hay bàn chải cứng để chà xát các gót chân bị chai sừng, vì ma sát mạnh sẽ làm rách da và tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập.

Hướng dẫn cắt móng chân an toàn

Thời điểm lý tưởng để cắt móng chân là sau khi tắm, vì lúc này móng đã mềm. Hãy dùng kìm bấm cắt ngang móng, tránh cắt lượn tròn sát vào khóe móng hay mép da. Sau đó, dùng thanh dũa làm mịn nhẹ nhàng các cạnh móng.

Việc lấy khóe móng sâu dễ gây ra tình trạng móng quặp (móng mọc ngược đâm vào thịt), tạo ra vết thương hở nguy hiểm. Bệnh nhân cần sử dụng bộ dụng cụ cắt tỉa cá nhân riêng biệt và được sát khuẩn sạch sẽ.

Lựa chọn giày dép và tất phù hợp

Nên mang giày dép liên tục kể cả khi ở trong nhà để tránh dẫm phải dị vật. Nên chọn mua giày vào buổi chiều vì lúc này kích thước bàn chân thường to hơn đôi chút. Trước khi mang, hãy kiểm tra kỹ mặt trong của giày xem có dị vật hay sỏi đá không.

Đối với tất (vớ), nên chọn chất liệu vải mềm, thông thoáng, không có đường may cộm và không dùng loại thắt đai cao su bó chặt cổ chân. Một mẹo nhỏ là nên lộn trái bít tất khi mang để tránh các sợi chỉ và đường may cọ xát vào da.

Lưu ý: Không nên mang dép xỏ ngón (dép kẹp) vì sự cọ xát liên tục ở giữa ngón cái và ngón thứ hai rất dễ gây ra vết loét.

Tăng cường lưu thông máu cho bàn chân

Việc duy trì tuần hoàn máu ổn định giúp bàn chân luôn được nuôi dưỡng. Hãy tránh tư thế ngồi bắt chéo chân quá lâu. Bạn có thể cử động ngón chân, xoay mắt cá chân trong 5 phút mỗi 2-3 giờ, hoặc kê cao chân khi ngồi/nằm. Tham gia các hoạt động thể dục nhẹ nhàng như đi bộ, đạp xe cũng mang lại hiệu quả cao.

Để dòng máu lưu thông thuận lợi, bệnh nhân tiểu đường cần uống đủ nước nhằm tránh tình trạng cô đặc máu, đồng thời kiểm soát trọng lượng cơ thể ở mức lý tưởng để giảm áp lực dồn xuống hai chi dưới.

Những sai lầm cần tránh khi chăm sóc bệnh nhân tiểu đường

• Ngâm chân nước nóng/đắp lá cây: Nhiều bệnh nhân bị tê bì chân tay thường ngâm chân vào nước nóng có pha muối hoặc lá thảo dược. Đây là hành động cực kỳ nguy hiểm. Do cảm giác nhiệt độ bị suy giảm, người bệnh không cảm nhận được sức nóng, dẫn đến bỏng nặng.

• Tự xử lý mụn nước: Việc tự ý châm kim cho mụn nước vỡ ra sẽ làm lộ lớp mô bên trong, dễ gây nhiễm trùng cấp tính.

Khi nào bệnh nhân tiểu đường cần đến gặp bác sĩ?

Người bệnh cần đến cơ sở y tế thăm khám ngay khi xuất hiện các triệu chứng sau:

• Chân có cảm giác tê buốt, châm chích, đau rát hoặc lạnh bất thường.

• Da chân thay đổi màu sắc (chuyển sang đỏ, tím hoặc đen bóng).

• Rụng lông chân, teo cơ cẳng chân.

• Xuất hiện bóng nước, vết xước rỉ dịch, có mùi hôi hoặc vết loét lâu ngày không lành.

Theo PGS.TS.BS Huỳnh Kim Phượng: Việc phát hiện sớm các rủi ro sẽ giúp bảo vệ người bệnh một cách trọn vẹn. Khách hàng, đặc biệt là nhóm đối tượng có yếu tố di truyền, nên đi tầm soát tiểu đường và biến chứng tim mạch định kỳ, không nên chờ đến khi chân đau nhức mới tìm đến sự trợ giúp y tế. Khi có vết thương hở, hãy đến cơ sở y tế để được các chuyên gia xử lý vô trùng thay vì tự điều trị tại nhà.

Phòng khám Đa khoa SIHG luôn chú trọng mang đến các giải pháp chăm sóc sức khỏe cá thể hóa cho khách hàng. Nếu quý vị đang sinh sống tại Quận 7 hoặc các khu vực lân cận và có nhu cầu kiểm tra rủi ro tiền đái tháo đường, hoặc tư vấn sức khỏe từ chuyên gia Nội tiết - Tim mạch, hãy đặt lịch thăm khám tại SIHG. Đội ngũ y bác sĩ giàu kinh nghiệm của chúng tôi luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn trên hành trình bảo vệ sức khỏe dài lâu.

Mọi chi tiết xin liên hệ

Phòng khám Đa khoa SIHG:

• Địa chỉ: Số 16, Đường Tôn Dật Tiên, Phường Tân Hưng, TP.HCM (Địa chỉ cũ: 16 Tôn Dật Tiên, Phường Tân Phong, Quận 7 – Kế bên AEON City Mart)

• Giờ làm việc: Thứ 2 – Thứ 7, 07:30 – 17:00

• Hotline: 0902 681 711 – 0906 801 711

• Website: https://sihg.vn

• Email: enquiry@sihg.vn

Cố vấn chuyên môn cho bài viết

PGS.TS.BS. Huỳnh Kim Phượng là Bác sĩ chuyên khoa Nội tổng quát – Nội Tim mạch với hơn 35 năm kinh nghiệm trong thăm khám, chẩn đoán và điều trị.
Bác sĩ nguyên là Trưởng khoa Trung tâm Chăm sóc Sức khỏe theo yêu cầu – Bệnh viện Chợ Rẫy, 

Hiện Bác sĩ đang giảng dạy tại Đại học Y Dược TP.HCM, Đại học Y Phạm Ngọc Thạch và Đại học Y Dược Cần Thơ đồng thời là giám đốc y khoa tại Phòng khám Đa khoa SIHG Quận 7.