Chỉ số triglyceride cao có thể gây nguy hiểm nếu kéo dài, vì làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch, bệnh tim mạch và viêm tụy cấp khi ở mức rất cao. Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào con số cụ thể, bệnh nền và độ tuổi của từng người. Phần lớn trường hợp tăng nhẹ đến vừa có thể kiểm soát khi điều chỉnh lối sống và được bác sĩ theo dõi đều đặn.

Cầm phiếu xét nghiệm có triglyceride bị đánh dấu sao, bạn nên làm gì trước tiên?

Nhiều người nhận kết quả khám sức khỏe, thấy chỉ số triglyceride kèm dấu sao hoặc màu đỏ và lập tức lo đến đột quỵ, nhồi máu cơ tim. Cảm giác ấy rất dễ hiểu.

Hãy bình tĩnh. Triglyceride là chỉ số thay đổi khá nhanh theo bữa ăn và sinh hoạt, nên một con số vượt ngưỡng chưa có nghĩa bạn đang gặp tình trạng khẩn cấp. Điều quan trọng là xác định con số của bạn đang ở mức nào, rồi đi từng bước theo hướng dẫn dưới đây.

Triglyceride là gì và khác cholesterol ra sao?

Triglyceride (mỡ trung tính) là dạng chất béo phổ biến trong máu, đóng vai trò dự trữ năng lượng. Phần năng lượng dư từ đường, tinh bột và rượu bia sẽ được chuyển thành triglyceride và tích trữ trong mô mỡ.

Cholesterol là chất béo dùng để xây dựng màng tế bào và tạo hormone. Cả hai đều nằm trong nhóm chỉ số mỡ máu và thường được xét nghiệm cùng lúc.

Chỉ số triglyceride bao nhiêu là cao?

Theo các mức tham chiếu thường dùng trong thực hành lâm sàng, triglyceride được chia thành bốn mức:

Mỗi phòng xét nghiệm có thể ghi khoảng tham chiếu hơi khác nhau. Bạn nên đối chiếu với phiếu của mình và đọc kết quả cùng bác sĩ.

Triglyceride cao nguy hiểm đến mức nào?

Mức độ nguy hiểm đi theo từng mức chỉ số:

• Tăng nhẹ: thường là lời nhắc về chế độ ăn và vận động. Nên điều chỉnh sớm và xét nghiệm lại theo hẹn.

• Cao: làm tăng nguy cơ rối loạn lipid máu, xơ vữa động mạch và gan nhiễm mỡ nếu kéo dài, đặc biệt khi đi kèm cholesterol xấu (LDL-cholesterol) cao hoặc HDL-cholesterol thấp.

• Rất cao: ngoài nguy cơ tim mạch, tuyến tụy có thể bị ảnh hưởng và dẫn đến viêm tụy cấp. Đây là mức cần được bác sĩ đánh giá sớm.

Triglyceride cao cũng thường đi cùng thừa cân, tiểu đường và hội chứng chuyển hóa. Vì vậy bác sĩ thường nhìn tổng thể các yếu tố, không chỉ một con số riêng lẻ.

Triglyceride cao có gây đột quỵ, nhồi máu cơ tim không?

Triglyceride cao kéo dài là một trong các yếu tố góp phần làm động mạch xơ vữa theo thời gian. Khi lòng mạch hẹp dần, nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ có thể tăng lên, đặc biệt ở người lớn tuổi, hút thuốc lá, tăng huyết áp hoặc có người thân mắc bệnh tim mạch.

Nguy cơ này diễn ra từ từ qua nhiều năm, không xảy ra ngay lập tức vì một lần xét nghiệm cao. Phát hiện sớm và kiểm soát tốt chính là cách giúp bạn giảm nguy cơ.

Nguyên nhân khiến triglyceride tăng

• Ăn nhiều đường, bánh kẹo, nước ngọt và tinh bột tinh chế.

• Dùng nhiều mỡ động vật, đồ chiên rán, thức ăn nhanh.

• Uống rượu bia thường xuyên.

• Ít vận động, thừa cân, béo bụng.

• Yếu tố di truyền trong gia đình.

• Bệnh lý đi kèm như tiểu đường, suy giáp, bệnh thận.

Đọc kết quả theo từng nhóm đối tượng

Cùng một con số nhưng ý nghĩa có thể khác nhau tùy thể trạng. Đây là lý do việc đánh giá cần được cá thể hóa.

• Người trẻ tuổi (dưới 40): triglyceride cao thường liên quan đến thói quen ăn uống, uống rượu bia và ngồi nhiều. Điều chỉnh sớm giúp ngăn tình trạng kéo dài sang tuổi trung niên.

• Người trung niên, nhân viên văn phòng: thường kèm tăng cân và mỡ bụng. Nên xem xét cùng huyết áp, đường huyết và chức năng gan.

• Người cao tuổi: thường có nhiều bệnh nền và dùng nhiều loại thuốc. Mục tiêu và hướng điều trị cần được bác sĩ cân nhắc kỹ hơn.

• Người có tiểu đường, bệnh tim mạch hoặc tiền sử gia đình: nguy cơ biến chứng cao hơn, nên được theo dõi sát và thăm khám định kỳ.

Cần làm gì ngay khi triglyceride cao?

Điều chỉnh ăn uống

• Giảm đường, nước ngọt, trà sữa, bánh kẹo.

• Hạn chế tinh bột tinh chế, thay bằng ngũ cốc nguyên hạt như gạo lứt, yến mạch.

• Ưu tiên cá béo (cá thu, cá hồi, cá trích) nấu hấp, luộc hoặc nướng; tăng rau xanh và chất xơ.

• Hạn chế mỡ động vật, đồ chiên rán và chất béo bão hòa.

• Hạn chế tối đa rượu bia.

Vận động và kiểm soát cân nặng

• Duy trì vận động như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội khoảng 30 phút mỗi ngày, nhiều ngày trong tuần.

• Giảm cân từ từ nếu đang thừa cân. Giảm một phần nhỏ cân nặng cũng giúp cải thiện mỡ máu.

• Đứng dậy đi lại sau mỗi 1-2 giờ ngồi làm việc.

Xét nghiệm lại đúng cách

Bạn nên nhịn ăn theo hướng dẫn của cơ sở y tế trước khi lấy máu, tránh rượu bia trong những ngày trước đó và xét nghiệm lại theo lịch hẹn để theo dõi diễn tiến.

Khi nào cần gặp bác sĩ chuyên khoa?

Bạn nên đến cơ sở y tế sớm nếu:

• Chỉ số ở mức cao hoặc rất cao.

• Chỉ số vẫn cao sau một thời gian điều chỉnh lối sống.

• Có tiểu đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc người thân mắc bệnh tim sớm.

• Xuất hiện đau bụng dữ dội, đau tức ngực, khó thở hoặc yếu liệt tay chân. Hãy đến cơ sở y tế gần bạn ngay.

Việc có cần dùng thuốc hay không cần có sự tham vấn từ bác sĩ chuyên khoa, dựa trên chỉ số, nguy cơ tim mạch và bệnh nền của từng người. Bạn không nên tự ý dùng thuốc hoặc thực phẩm chức năng.

Lời khuyên từ PGS.TS.BS Huỳnh Kim Phượng

Triglyceride cao không nên bị xem nhẹ, nhưng cũng không phải điều đáng hoảng sợ. Điều quan trọng là hiểu con số của mình trong bối cảnh tổng thể: huyết áp, đường huyết, cholesterol, cân nặng và tiền sử gia đình.

Mỗi người có mức nguy cơ khác nhau, nên hướng theo dõi và điều chỉnh cần được cá thể hóa chuyên biệt cho từng người. Bạn nên xét nghiệm mỡ máu định kỳ và đến gặp bác sĩ tim mạch khi chỉ số vượt ngưỡng, thay vì tự điều chỉnh kéo dài.

PGS.TS.BS Huỳnh Kim Phượng - Chuyên khoa Tim Mạch - Phòng khám Đa khoa SIHG.