Tiểu đường (hay đái tháo đường) là một căn bệnh phổ biến trong cuộc sống hiện đại, gắn liền với sự gia tăng của các vấn đề rối loạn chuyển hóa. Điều này khiến nhiều người mang nhiều lo âu về sức khỏe của bản thân và gia đình. 

Trên thực tế, đa số các trường hợp trước khi tiến tới đái tháo đường đều phải trải qua một "bước đệm" mang tên tiền đái tháo đường. Việc hiểu rõ trạng thái này là chìa khóa then chốt để bảo vệ sức khỏe và ngăn chặn tiến trình phát triển của bệnh.

Tiền đái tháo đường là gì?

Tiền đái tháo đường là tình trạng rối loạn chuyển hóa glucose, khi nồng độ đường trong máu cao hơn ngưỡng thông thường nhưng chưa đủ cao để chẩn đoán là bệnh đái tháo đường type 2. Tình trạng này phản ánh cơ thể đang đề kháng insulin hoặc tuyến tụy suy giảm chức năng sản xuất insulin, khiến đường tích tụ trong máu.

Bản chất và cơ chế của tiền đái tháo đường

Theo phân loại quốc tế về bệnh tật (ICD-10), tiền đái tháo đường được phân loại mã hóa là R73.0 cùng với rối loạn dung nạp Glucose. Dữ liệu khảo sát từ Bệnh viện Nội tiết Trung ương cho thấy Việt Nam có khoảng 17,8% dân số trưởng thành đang ở giai đoạn này.

Về mặt lâm sàng, người bệnh được xác định mắc tiền đái tháo đường khi lượng đường huyết lúc đói nằm trong khoảng 100 - 125 mg/dL (hoặc 5.6 - 6.9 mmol/L). Bệnh lý này thường liên quan mật thiết đến tình trạng béo phì (đặc biệt là béo bụng), rối loạn lipid máu và tăng huyết áp.

Những nhóm đối tượng dễ gặp rủi ro bao gồm:

• Người thừa cân, nam nữ từ 45 tuổi trở lên hoặc có lối sống ít vận động.

• Người có tiền sử gia đình (bố mẹ, anh chị em ruột) mắc bệnh đái tháo đường.

• Phụ nữ từng mắc tiểu đường thai kỳ.

Dấu hiệu Tiền đái tháo đường có dễ nhận biết không?

Phần lớn bệnh nhân tiền đái tháo đường không có biểu hiện lâm sàng rõ rệt. Đa số mọi người vẫn cảm thấy khỏe mạnh và sinh hoạt bình thường. Nhiều trường hợp chỉ tình cờ phát hiện thông qua các đợt khám sức khỏe tổng quát hoặc xét nghiệm máu định kỳ.

Một số ít trường hợp có thể xuất hiện các dấu hiệu mờ nhạt như:

• Mệt mỏi thường xuyên không rõ nguyên do.

• Cảm giác khát nước hoặc đi tiểu nhiều hơn thường lệ.

• Xuất hiện các vùng da sạm màu ở nếp gấp (cổ, nách).

Tiền đái tháo đường có thể tiến triển thành đái tháo đường không?

Câu trả lời là CÓ. Nếu không có biện pháp can thiệp hoặc thay đổi lối sống hiện tại, tiền đái tháo đường sẽ tiến triển thành bệnh đái tháo đường type 2.

Theo các thống kê y khoa, khoảng 70% người mắc tiền đái tháo đường sẽ chuyển biến thành bệnh đái tháo đường thực sự. Mỗi năm, tốc độ tiến triển này chiếm khoảng 5 - 10% số ca mắc.

Ngay từ giai đoạn này, nồng độ đường huyết cao kéo dài đã có thể gây tổn thương mạch máu lớn, làm tăng rủi ro mắc bệnh mạch vành, suy thận và đột quỵ

Xem thêm: Mối quan hệ giữa bệnh tim mạch và bệnh đái tháo đường

Cách xử lý khi nghi ngờ mắc tiền đái tháo đường?

Khi có yếu tố nguy cơ, bạn hoặc người thân trong gia đình không nên chủ quan. Dưới đây là những hướng xử lý ưu tiên:

• Tầm soát định kỳ: Thực hiện các xét nghiệm máu như Glucose lúc đói, nghiệm pháp dung nạp Glucose, hoặc chỉ số HbA1c. Việc chẩn đoán sớm tại các tuyến cơ sở y tế là phương pháp hữu hiệu để kiểm soát tình trạng này.

• Điều chỉnh lối sống: Cần tăng cường vận động thể chất (tối thiểu 150 phút/tuần), xây dựng chế độ ăn nhiều rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt và hạn chế đồ ngọt.

• Kiểm soát trọng lượng cơ thể: Việc duy trì trọng lượng cơ thể ở trạng thái ổn định và cân bằng (chỉ số BMI khoảng 18.5 – 22.9) đóng vai trò quan trọng để bảo vệ sức khỏe giúp giảm bớt áp lực chuyển hóa và sản xuất insulin lên tuyến tụy..

• Thăm khám chuyên khoa: Gặp bác sĩ để được tư vấn chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt cá thể hóa phù hợp thay vì nghe theo lời đồn, hoặc lời khuyên dân gian chưa được kiểm chứng.

Lời khuyên từ Bác sĩ

Theo PGS.TS.BS Huỳnh Kim Phượng, Giám đốc Y khoa, Phòng khám Đa khoa SIHG

“Việc phát hiện tiền đái tháo đường là cơ hội "vàng" để thiết lập lại thói quen sinh hoạt và phòng tránh nguy cơ bệnh tiểu đường. Tình trạng này mang tính mãn tính, đòi hỏi sự kiên nhẫn và tuân thủ chặt chẽ theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa để hạn chế tối đa những tổn thương cho cơ thể.”

Nếu bạn đang sinh sống tại Quận 7 hoặc các khu vực lân cận và lo lắng bản thân hay người nhà thuộc nhóm rủi ro, hãy chủ động đến các cơ sở y tế uy tín để kiểm tra. Phòng khám Đa khoa SIHG luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn với dịch vụ y tế chuẩn mực, trang thiết bị hiện đại, giúp tầm soát sớm và bảo vệ sức khỏe gia đình dài lâu.

Cố vấn chuyên môn cho bài viết

PGS.TS.BS. Huỳnh Kim Phượng là Bác sĩ chuyên khoa Nội tổng quát – Nội Tim mạch với hơn 35 năm kinh nghiệm trong thăm khám, chẩn đoán và điều trị.
Bác sĩ nguyên là Trưởng khoa Trung tâm Chăm sóc Sức khỏe theo yêu cầu – Bệnh viện Chợ Rẫy, 

Hiện Bác sĩ đang giảng dạy tại Đại học Y Dược TP.HCM, Đại học Y Phạm Ngọc Thạch và Đại học Y Dược Cần Thơ đồng thời là giám đốc y khoa tại Phòng khám Đa khoa SIHG Quận 7.