Viêm đường tiết niệu ở người bệnh tiểu đường không được kiểm soát tốt có thể tiến triển thành nhiễm trùng máu (nhiễm khuẩn huyết) — một biến chứng cấp cứu nội khoa cần can thiệp y tế kịp thời. Đường huyết cao làm suy giảm khả năng miễn dịch và tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển, khiến ổ nhiễm trùng tại đường tiết niệu dễ lan vào máu hơn so với người không mắc bệnh mãn tính này. Bài viết dưới đây giải thích cơ chế bệnh sinh, dấu hiệu cảnh báo cần lưu ý và hướng xử trí phù hợp cho người bệnh tiểu đường gặp tình trạng này.

Khi Đường Trong Máu Trở Thành “Miếng Mồi” Cho Vi Khuẩn

Nhiều người bệnh tiểu đường chủ quan với những đợt tiểu buốt, tiểu rắt thoáng qua, cho rằng chỉ cần uống nhiều nước là tự khỏi. Thực tế, cơ thể người bệnh tiểu đường có một điểm yếu đặc biệt: lượng đường dư thừa trong máu và nước tiểu chính là môi trường lý tưởng để vi khuẩn sinh sôi.

Thêm vào đó, đường huyết cao kéo dài làm suy giảm chức năng của các tế bào miễn dịch, khiến cơ thể phản ứng chậm và yếu hơn trước tác nhân gây bệnh. Một số người bệnh tiểu đường lâu năm còn gặp biến chứng thần kinh bàng quang, khiến nước tiểu bị ứ đọng — đây cũng là điều kiện thuận lợi để vi khuẩn bám trụ và phát triển.

Chính vì vậy, một tình trạng tưởng chừng đơn giản như viêm đường tiết niệu, nếu không được theo dõi và xử trí đúng cách, hoàn toàn có thể diễn tiến âm thầm rồi trở nặng nhanh chóng ở người mắc bệnh mãn tính này.

Mức Độ Nguy Hiểm Ra Sao?

Viêm đường tiết niệu tiến triển thành nhiễm trùng máu ở người bệnh tiểu đường là một tình trạng cấp cứu nội khoa nghiêm trọng. Vi khuẩn từ ổ nhiễm trùng tại đường tiết niệu xâm nhập vào hệ tuần hoàn, gây phản ứng viêm toàn thân. Nếu không được can thiệp y tế kịp thời, tình trạng có thể tiến triển nặng và ảnh hưởng đến nhiều cơ quan trong cơ thể. Người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay khi có dấu hiệu cảnh báo.

Vì sao người bệnh tiểu đường có nguy cơ cao hơn?

• Đường huyết cao tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển trong nước tiểu

• Hệ miễn dịch suy giảm khiến khả năng chống lại nhiễm trùng kém hơn

• Biến chứng thần kinh có thể gây ứ đọng nước tiểu, tạo điều kiện cho vi khuẩn bám trụ

• Thời gian mắc bệnh tiểu đường càng lâu, nguy cơ biến chứng nhiễm trùng càng tăng

Dấu hiệu cảnh báo cần lưu ý

Khi xuất hiện các dấu hiệu ở mức cảnh báo nặng, người bệnh hoặc người nhà nên đưa đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu ngay, không nên chờ theo dõi thêm tại nhà.

Những điều không nên làm

• Không tự ý mua thuốc điều trị tại nhà khi chưa có chỉ định

• Không áp dụng các mẹo dân gian để thay thế việc thăm khám

• Không chủ quan trì hoãn đến cơ sở y tế vì nghĩ triệu chứng sẽ tự hết

Vì Sao Cần Một Phác Đồ Cá Thể Hóa?

Đối với người bệnh tiểu đường, xử trí một đợt nhiễm trùng không chỉ đơn thuần là giải quyết ổ viêm tại chỗ. Bệnh lý nền mãn tính này ảnh hưởng đến gần như toàn bộ khả năng đáp ứng của cơ thể trước nhiễm trùng, nên việc đánh giá cần được thực hiện toàn diện thay vì chỉ tập trung vào một cơ quan.

PGS.TS.BS. Huỳnh Kim Phượng - Chuyên khoa Nội tổng quát - Nội Tim mạch - Phòng khám Đa khoa SIHG cho biết, ở người bệnh tiểu đường có biến chứng nhiễm trùng, việc phối hợp đánh giá giữa chuyên khoa Nội tiết và Tim mạch đóng vai trò quan trọng. Bởi lẽ tình trạng nhiễm trùng có thể ảnh hưởng đến huyết áp, nhịp tim và khả năng kiểm soát đường huyết trong giai đoạn cấp, đòi hỏi bác sĩ phải cân nhắc đồng thời nhiều yếu tố khi đưa ra hướng xử lý.

Sau giai đoạn cấp, việc theo dõi dài hạn cũng quan trọng không kém. Mỗi người bệnh có nền tảng sức khỏe, biến chứng đi kèm và mức độ kiểm soát đường huyết khác nhau, nên hướng theo dõi cần được xây dựng theo hướng cá thể hóa, thay vì áp dụng một khuôn mẫu chung cho tất cả các trường hợp. Đây cũng là lý do người bệnh tiểu đường nên duy trì việc thăm khám định kỳ với bác sĩ chuyên khoa, kể cả khi không có triệu chứng nhiễm trùng cấp tính.

Người bệnh tiểu đường, đặc biệt là người lớn tuổi hoặc đã mắc bệnh nhiều năm, được khuyến khích chủ động thăm khám khi có dấu hiệu bất thường ở đường tiết niệu, thay vì chờ đến khi triệu chứng trở nặng mới tìm đến cơ sở y tế.

Cố vấn chuyên môn cho bài viết

PGS.TS.BS. Huỳnh Kim Phượng là Bác sĩ chuyên khoa Nội tổng quát – Nội Tim mạch với hơn 35 năm kinh nghiệm trong thăm khám, chẩn đoán và điều trị. Bác sĩ nguyên là Trưởng khoa Trung tâm Chăm sóc Sức khỏe theo yêu cầu – Bệnh viện Chợ Rẫy. Hiện Bác sĩ đang giảng dạy tại Đại học Y Dược TP.HCM, Đại học Y Phạm Ngọc Thạch và Đại học Y Dược Cần Thơ đồng thời là giám đốc y khoa tại Phòng khám Đa khoa SIHG Quận 7.