Đường huyết cao kéo dài ở người tiểu đường làm suy yếu chức năng của tế bào miễn dịch, khiến người bệnh dễ bị nhiễm trùng, ốm vặt và vết thương lâu lành hơn; trong đó, các vitamin như C, D, nhóm B, E và khoáng chất như Kẽm, Magie, Crom đóng vai trò hỗ trợ hệ đề kháng nếu được bổ sung đúng cách. Đây là mối liên hệ hai chiều giữa dinh dưỡng, đường huyết và khả năng phòng vệ của cơ thể: kiểm soát đường huyết tốt giúp miễn dịch khỏe mạnh hơn, trong khi thiếu hụt vi chất lại có thể khiến cả đường huyết lẫn sức đề kháng khó ổn định. 

Bài viết phân tích cơ chế suy giảm miễn dịch ở người tiểu đường, điểm qua vai trò cụ thể của từng vitamin, khoáng chất kèm nguồn thực phẩm bổ sung, dấu hiệu cần đi khám và lời khuyên từ PGS.TS.BS. Huỳnh Kim Phượng - Chuyên khoa Nội tổng quát - Nội Tim mạch - Phòng khám Đa khoa SIHG về cách bổ sung vi chất an toàn, cách cá thể hóa như thế nào để phù hợp với thể trạng cũng như tình trạng của từng người.

Vì sao bệnh nhân tiểu đường hay ốm vặt dù đã kiêng khem cẩn thận?

Nhiều gia đình có người thân mắc bệnh tiểu đường thường gặp tình huống tương tự: dù đã ăn uống kiêng khem, hạn chế đường tối đa, người bệnh vẫn hay bị cảm cúm, viêm họng, hoặc có một vết trầy xước nhỏ nhưng lâu lành bất thường. Điều này khiến người nhà lo lắng và tự hỏi liệu chế độ ăn hiện tại đã thực sự đủ chất hay chưa.

Trên thực tế, đây không phải là hiện tượng ngẫu nhiên. Đường huyết tăng cao kéo dài trong bệnh lý mãn tính như tiểu đường có thể âm thầm bào mòn khả năng phòng vệ tự nhiên của cơ thể, khiến hệ miễn dịch hoạt động kém hiệu quả hơn.

Vì Sao Người Tiểu Đường Dễ Bị Suy Giảm Miễn Dịch?

Đường huyết cao kéo dài gây tích tụ các chất độc hại làm tổn thương tế bào (còn gọi là io98stress oxy hóa) làm suy yếu chức năng của bạch cầu và đại thực bào - những "người lính" chính trong hệ miễn dịch. Kết quả là cơ thể phản ứng chậm và kém hiệu quả hơn trước vi khuẩn, virus, dẫn đến tình trạng dễ nhiễm trùng, vết thương lâu lành và hay ốm vặt.

Một số cơ chế góp phần vào tình trạng này bao gồm:

• Đường huyết cao làm giảm khả năng di chuyển và tiêu diệt vi khuẩn của tế bào bạch cầu.

• Stress oxy hóa kéo dài gây tổn thương mạch máu nhỏ, ảnh hưởng đến tuần hoàn và quá trình lành vết thương.

• Tình trạng viêm mạn tính âm thầm khiến hệ miễn dịch luôn trong trạng thái "quá tải", giảm khả năng đáp ứng khi có tác nhân gây bệnh mới.

• Một số loại thuốc điều trị tiểu đường dùng lâu dài có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thu một số vi chất dinh dưỡng, gián tiếp tác động đến sức đề kháng.

Các Vitamin Và Khoáng Chất Quan Trọng Với Hệ Miễn Dịch Của Người Tiểu Đường

Dưới đây là những vi chất dinh dưỡng được nhiều tài liệu y khoa ghi nhận có vai trò hỗ trợ miễn dịch ở người bệnh tiểu đường.

Mối Liên Hệ Giữa Vi Chất Dinh Dưỡng Và Độ Nhạy Insulin

Không chỉ ảnh hưởng đến miễn dịch, một số vi chất như Magie và Crom còn tham gia vào quá trình chuyển hóa đường trong cơ thể. Khi thiếu hụt các vi chất này, tình trạng kháng insulin có thể trở nên rõ rệt hơn, khiến việc kiểm soát đường huyết gặp nhiều khó khăn hơn.

Điều này cho thấy dinh dưỡng và miễn dịch ở người tiểu đường có mối liên hệ hai chiều: đường huyết không ổn định làm suy yếu miễn dịch, trong khi thiếu vi chất lại có thể khiến đường huyết khó kiểm soát hơn.

Người Tiểu Đường Có Nên Tự Ý Bổ Sung Vitamin, Khoáng Chất Không?

Theo PGS.TS.BS. Huỳnh Kim Phượng - Chuyên khoa Nội tổng quát - Nội Tim mạch - Phòng khám Đa khoa SIHG, người bệnh tiểu đường không nên tự ý bổ sung vitamin hay khoáng chất liều cao mà chưa có sự thăm khám và tư vấn từ bác sĩ chuyên khoa.

Mỗi người bệnh có tình trạng sức khỏe, mức độ thiếu hụt vi chất và các bệnh lý đi kèm khác nhau. Vì vậy, một phác đồ bổ sung dinh dưỡng cần được xây dựng theo hướng cá thể hóa, dựa trên kết quả xét nghiệm cụ thể thay vì áp dụng chung cho tất cả mọi người.

Ưu tiên hàng đầu vẫn nên là bổ sung vi chất qua chế độ ăn uống tự nhiên, đa dạng thực phẩm. Việc sử dụng thêm viên uống bổ sung, nếu cần thiết, chỉ nên thực hiện dưới sự theo dõi của bác sĩ để tránh tương tác không mong muốn hoặc ảnh hưởng đến việc kiểm soát đường huyết.

Khi Nào Người Bệnh Nên Đi Khám Và Xét Nghiệm Vi Chất?

Người bệnh tiểu đường nên cân nhắc đi khám sớm nếu nhận thấy các dấu hiệu sau:

• Thường xuyên bị cảm cúm, viêm họng, nhiễm trùng tái đi tái lại.

• Vết thương, vết trầy xước lâu lành hơn bình thường.

• Cơ thể mệt mỏi kéo dài dù đã nghỉ ngơi đầy đủ.

• Tê bì tay chân hoặc có dấu hiệu bất thường về thần kinh.

• Đường huyết dao động thất thường dù đã tuân thủ chế độ ăn uống.

Trong những trường hợp này, việc thăm khám tại cơ sở y tế chuyên khoa để được xét nghiệm vi chất và đánh giá tổng thể là cần thiết, thay vì tự phán đoán và bổ sung tại nhà.

Cố vấn chuyên môn cho bài viết

PGS.TS.BS. Huỳnh Kim Phượng là Bác sĩ chuyên khoa Nội tổng quát – Nội Tim mạch với hơn 35 năm kinh nghiệm trong thăm khám, chẩn đoán và điều trị. Bác sĩ nguyên là Trưởng khoa Trung tâm Chăm sóc Sức khỏe theo yêu cầu – Bệnh viện Chợ Rẫy. Hiện Bác sĩ đang giảng dạy tại Đại học Y Dược TP.HCM, Đại học Y Phạm Ngọc Thạch và Đại học Y Dược Cần Thơ đồng thời là giám đốc y khoa tại Phòng khám Đa khoa SIHG Quận 7.