Hở van tim nhẹ (thường là độ 1/4) phần lớn là hở van sinh lý, không gây nguy hiểm lập tức và hiếm khi cần can thiệp y tế ngay. Tuy nhiên, nếu tình trạng này đi kèm với các triệu chứng như khó thở, đau ngực hoặc xuất hiện trên nền bệnh lý cao huyết áp, tiểu đường thì có thể tiến triển thành mãn tính và gây biến chứng suy tim. 

Hở van tim nhẹ là gì? và các cấp độ chẩn đoán

Trái tim con người có 4 cánh van chính đóng vai trò như những "cánh cửa" một chiều, giúp máu lưu thông đúng hướng giữa các buồng tim và đi nuôi cơ thể. Hở van tim xảy ra khi các cánh cửa này đóng không kín, tạo ra một kẽ hở khiến một lượng máu trào ngược trở lại phía sau thay vì được bơm đi hết.

Khi cầm kết quả siêu âm tim, nhiều người lo lắng khi thấy dòng chữ "hở van tim 1/4". Trong y khoa, đây được xếp vào nhóm hở van tim nhẹ. Ở mức độ này, lượng máu trào ngược rất ít và hầu như không làm ảnh hưởng đến chức năng bơm máu tổng thể của tim. Những trường hợp này thường được gọi là hở van sinh lý – một hiện tượng khá phổ biến ngay cả ở những người có sức khỏe bình thường.

Các loại hở van nhẹ thường gặp nhất bao gồm:

• Hở van 2 lá: Thường gặp do thoái hóa nhẹ hoặc cấu trúc van bẩm sinh.

• Hở van 3 lá: Rất phổ biến, đôi khi được coi là bình thường nếu không có tăng áp lực động mạch phổi.

• Hở van động mạch chủ: Cần được theo dõi sát hơn vì van này chịu áp lực máu rất lớn từ tim bơm ra cơ thể.

Về mặt chuyên môn, hở van tim được chia thành 4 mức độ dựa trên diện tích dòng hở và thể tích máu trào ngược qua siêu âm. Độ 1/4 là mức nhẹ nhất, độ 2/4 là trung bình, trong khi độ 3/4 và 4/4 được xem là nặng, đe dọa trực tiếp đến tính mạng nếu không được xử lý kịp thời.

Xem thêm: hở van động mạch chủ 1/4, 2/4, 3/4, 4/4 là gì?

Mặc dù độ 1/4 được coi là an toàn, nhưng ranh giới giữa "sinh lý" và "bệnh lý" đôi khi rất mong manh. Điều này phụ thuộc vào việc cấu trúc van có bị tổn thương thực thể hay không và các bệnh lý nền đi kèm của người bệnh.

Hở van tim nhẹ có nguy hiểm không và dấu hiệu cảnh báo là gì?

Câu hỏi "hở van tim nhẹ có nguy hiểm không" không có một đáp án duy nhất cho tất cả mọi người. Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào tốc độ tiến triển của bệnh và khả năng đáp ứng của cơ thể. Với một người trẻ, khỏe mạnh, hở van 1/4 có thể tồn tại cả đời mà không gây ra bất kỳ biến chứng nào.

Tuy nhiên, hở van tim nhẹ sẽ trở nên đáng ngại nếu nó là khởi đầu của một quá trình bệnh lý mãn tính. Những đối tượng sau đây cần đặc biệt lưu tâm:

• Người có bệnh nền: Cao huyết áp mãn tính làm tăng áp lực lên các van tim, khiến vết hở ngày càng rộng ra.

• Người bị tiểu đường hoặc mỡ máu: Các mảng xơ vữa và tình trạng viêm có thể làm cứng hoặc tổn thương lá van.

• Người cao tuổi: Quá trình lão hóa tự nhiên khiến các mô van tim bị vôi hóa, mất đi độ đàn hồi cần thiết.

Triệu chứng của hở van tim nhẹ thường rất mơ hồ, thậm chí là không có biểu hiện gì. Đây chính là lý do khiến nhiều người chủ quan. Tuy nhiên, nếu bạn bắt đầu cảm thấy cơ thể có những thay đổi nhỏ sau đây, đó có thể là dấu hiệu cho thấy tim đang phải làm việc vất vả hơn:

• Mệt mỏi bất thường: Bạn cảm thấy nhanh xuống sức hơn khi leo cầu thang hoặc làm các công việc nhà vốn trước đây rất nhẹ nhàng.

• Hồi hộp, đánh trống ngực: Cảm giác tim đập nhanh hoặc bỏ nhịp, đặc biệt là khi nằm nghỉ ngơi vào ban đêm.

• Khó thở nhẹ: Xuất hiện khi bạn gắng sức hoặc đôi khi phải kê cao gối mới cảm thấy dễ thở hơn khi ngủ.

• Chóng mặt: Do lưu lượng máu đi nuôi não đôi khi bị dao động nhỏ bởi dòng máu trào ngược.

Khi nào cần đi khám bác sĩ và cách chăm sóc hở van tim sinh lý

Đừng đợi đến khi các triệu chứng trở nên trầm trọng mới tìm đến sự trợ giúp của y khoa. Đối với hở van tim nhẹ, việc thăm khám không chỉ để điều trị mà quan trọng hơn là để "thiết lập một điểm mốc" theo dõi. Bác sĩ sẽ đánh giá xem độ hở này có ổn định qua các năm hay đang có xu hướng tăng dần.

Bạn cần đi khám bác sĩ chuyên khoa tim mạch ngay nếu xuất hiện các tình trạng sau:

• Đau thắt ngực hoặc có cảm giác nặng nề ở vùng ngực trái kéo dài trên vài phút.

• Ngất xỉu hoặc choáng váng đột ngột không rõ nguyên nhân.

• Phù nề ở chân, mắt cá chân hoặc bàn chân (dấu hiệu tim bắt đầu giảm khả năng bơm hút máu).

• Ho khan kéo dài, đặc biệt là ho nhiều về đêm.

Việc điều trị hở van tim độ 1/4 chủ yếu tập trung vào việc thay đổi lối sống và quản lý các yếu tố nguy cơ. Bạn không cần quá lo lắng về việc phải phẫu thuật hay dùng những loại thuốc đặc trị mạnh ở giai đoạn này. Thay vào đó, hãy thực hiện các biện pháp bảo vệ tim mạch tại nhà:

• Kiểm soát huyết áp và cân nặng: Đây là yếu tố tiên quyết để giảm tải cho van tim.

• Chế độ ăn lành mạnh: Giảm muối (để tránh giữ nước gây áp lực cho tim), tăng cường rau xanh, trái cây và các loại hạt giàu Omega-3.

• Vận động vừa sức: Những bài tập như đi bộ, bơi lội hoặc yoga rất tốt cho việc tăng cường sức bền cơ tim mà không gây áp lực quá lớn lên các van.

Nếu bạn đang tìm kiếm một địa chỉ chuyên sâu để thực hiện các dịch vụ cận lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh như siêu âm tim Doppler màu hay đo điện tâm đồ, hãy ưu tiên các cơ sở có đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm. Việc chẩn đoán ngay từ đầu sẽ giúp bạn trút bỏ được các gánh nặng tâm lý không cần thiết.

Tại khu vực Quận 7, Phòng khám Đa khoa SIHG là một trong những cơ sở y tế uy tín với hệ thống trang thiết bị hiện đại, giúp hỗ trợ tầm soát sớm các bệnh lý tim mạch một cách chuẩn xác. Tại đây, bạn sẽ được PGS.TS.BS Huỳnh Kim Phượng, chuyên khoa Nội tổng quát và Nội tim mạch, với 35 năm kinh nghiệm sẽ giúp bạn có cái nhìn toàn diện về sức khỏe trái tim mình, từ đó xây dựng kế hoạch chăm sóc và tái khám định kỳ phù hợp.

Kết luận

Hở van tim nhẹ, tuy là một loại bệnh sinh lý nhưng cũng sẽ có một số trường hợp triệu chứng nhẹ nhưng lại tiềm ẩn rủi ro tiến triển thành bệnh lý mãn tính nếu không được theo dõi và chăm sóc đúng cách.

Trái tim là một bộ máy bền bỉ nhưng cũng rất nhạy cảm với các yếu tố lối sống và bệnh nền. Việc duy trì một chế độ ăn uống lành mạnh, rèn luyện thể chất vừa sức và kiểm soát tốt các chỉ số huyết áp, đường huyết chính là "chìa khóa" để giữ cho độ hở của van luôn ở mức an toàn.

Cố vấn chuyên môn cho bài viết

PGS.TS.BS. Huỳnh Kim Phượng là Bác sĩ chuyên khoa Nội tổng quát – Nội Tim mạch với hơn 35 năm kinh nghiệm trong thăm khám, chẩn đoán và điều trị.
Bác sĩ nguyên là Trưởng khoa Trung tâm Chăm sóc Sức khỏe theo yêu cầu – Bệnh viện Chợ Rẫy, 

Hiện Bác sĩ đang giảng dạy tại Đại học Y Dược TP.HCM, Đại học Y Phạm Ngọc Thạch và Đại học Y Dược Cần Thơ đồng thời là giám đốc y khoa tại Phòng khám Đa khoa SIHG Quận 7.